Sống khoẻ

Thuốc chống oxy hóa – có nên dùng hay không?

Có nhiều ý kiến cho rằng các thuốc chống oxy hoá tổng hợp (nhân tạo, không phải chất chống oxy hoá thu nạp trực tiếp từ thực phẩm) sẽ khiến cho cơ thể bị rối loạn một số các chức năng. Sự thật có đúng như vậy không?

1. Thuốc chống oxy hóa là gì?

Thuốc chống oxy hoá là một loại thực phẩm chức năng, trong đó thành phần có nhiều loại chất chống oxy hoá ở mức độ cô đặc. Chất chống oxy hoá là những “chiến binh” chống lại các gốc tự do gây hại cho cơ thể. Gốc tự do là thủ phạm gây ra nhiều chứng bệnh và tình trạng sức khoẻ kém, trong đó có thể kể đến lão hoá da và bệnh ung thư.

chất chống oxy hóaCơ chế hoạt động của chất chống oxy hóa

Cụ thể hơn, cơ thể chúng ta  tạo ra các gốc tự do một cách tự nhiên khi chúng ta tập thể dục và tiêu hóa thức ăn. Các yếu tố môi trường, chẳng hạn như tiếp xúc với tia cực tím, ô nhiễm không khí, khói thuốc lá và hóa chất công nghiệp như thuốc trừ sâu, cũng là nguồn gốc của các gốc tự do. Nếu các gốc tự do vượt quá khả năng cơ thể tự điều chỉnh, bạn sẽ phải đối diện với một tình trạng gọi là áp lực oxy hoá (oxidative stress).

Theo thời gian, tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn và góp phần vào hình thành lão hóa sớm cũng như phát triển thành các căn bệnh, trong đó bao gồm cả ung thư.

Các chất chống oxy hóa chính giúp điều chỉnh các gốc tự do trong cơ thể chúng ta là vitamin A, C và E và khoáng chất selen. Các viên uống bổ sung chất chống oxy hóa chứa từ 70 đến 1,660% giá trị hàng ngày (daily value) của các chất dinh dưỡng quan trọng này.

Chúng ta vẫn thường hay nghĩ rằng việc bổ sung chất chống oxy hóa sẽ ngăn ngừa thiệt hại do các gốc tự do gây ra cho các tế bào cơ thể, do đó kéo dài được tuổi thọ và tránh xa các loại bệnh tật. Tuy nhiên, việc bổ sung chất chống oxy hóa với hàm lượng cao có thể làm điều ngược lại cho cơ thể.

2. Có nên sử dụng thuốc chống oxy hóa

thuốc chống oxy hóaDù khá an toàn nhưng cũng không nên sử dụng quá mức thuốc chống oxy hóa

Các loại thuốc chống oxy hóa thường được coi là khá an toàn nhưng có thể xuất hiện vấn đề khi dùng quá mức. Chúng có thể làm giảm lợi ích của việc tập thể dục và tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư và dị tật bẩm sinh.

Nói chung, thông qua chế độ ăn uống lành mạnh và đa dạng, lối sống tích cực, tập luyện phù hợp, bạn sẽ nhận được nhiều lợi ích tốt hơn nhiều so với việc phụ thuộc vào các viên uống thực phẩm chức năng.

3. Sử dụng thuốc chống oxy hoá ở liều lượng cao có thể gây hại cho cơ thể

Những bất lợi cho sức khỏe liên quan đến việc uống thuốc chống oxy hóa quá liều vượt xa lợi ích tiềm năng của nó. Vì vậy, viên uống bổ sung chất chống oxy hóa với liều lượng lớn không được khuyến cáo vì nhiều lý do.

Làm giảm khả năng vận động

Cơ thể chúng ta tự nhiên tạo ra các gốc tự do như một sản phẩm phụ của quá trình chuyển hóa năng lượng trong khi tập thể dục. Bạn càng tập luyện chăm chỉ và lâu hơn, cơ thể bạn càng tạo ra nhiều gốc tự do.

Bởi vì các gốc tự do có thể góp phần gây ra mệt mỏi và tổn thương cơ bắp, nên nhiều người đề xuất rằng việc bổ sung chất chống oxy hóa có thể làm giảm tác dụng có hại của chúng, do đó cải thiện hiệu suất tập thể dục và hỗ trợ phục hồi cơ bắp.

Làm giảm khả năng vận độngLàm giảm khả năng vận động

Tuy nhiên, một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc uống thuốc chất chống oxy hóa – cụ thể là vitamin C và E – có thể can thiệp vào cách cơ thể bạn thích nghi với việc tập thể dục và thậm chí loại bỏ một số lợi ích sức khỏe liên quan đến tập thể dục.

Tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư

Áp lực oxy hoá (oxidative stress) được gây ra bởi các gốc tự do trên các tế bào cơ thể, cơ chế này được cho là một đóng góp chính cho sự phát triển của bệnh ung thư. Kể từ khi chất chống oxy hóa vô hiệu hóa các gốc tự do, việc uống thuốc chống oxy hóa đã được suy đoán có khả năng làm giảm nguy cơ phát triển tế bào ung thư hoặc tử vong do ung thư.

Tuy nhiên, một số phân tích tổng hợp đã chỉ ra rằng việc uống thuốc chống oxy hóa không làm giảm nguy cơ mắc nhiều loại bệnh ung thư cũng như giảm nguy cơ tử vong do chúng được chẩn đoán, trên thực tế, chúng thậm chí có thể làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư.

ung thưTăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư

Ngoài ra, một số phân tích tổng hợp đã phát hiện ra rằng bổ sung beta-carotene, tiền chất của vitamin A, làm tăng nguy cơ ung thư bàng quang và ở những người hút thuốc cũng có nguy cơ mắc ung thư phổi.

Ngoại lệ là selen, có thể giúp ngăn ngừa ung thư ở những người có hàm lượng khoáng chất thấp hoặc ở những người có nguy cơ mắc ung thư cao. Tuy nhiên, cần nhiều nghiên cứu hơn trước khi có thể khuyến nghị sử dụng selen cho mục đích này.

Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản

Vitamin A rất quan trọng đối với sự tăng trưởng và phát triển của thai nhi, nhưng ở liều cao, bổ sung vitamin A có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh.

Do đó, phụ nữ có thể đang hoặc đang mang thai không nên bổ sung vitamin A liều cao. Những viên uống bổ sung này chỉ được khuyến nghị cho phụ nữ mang thai ở những khu vực thiếu vitamin A, như ở Châu Phi và Đông Nam Á. Beta-carotene, tiền chất của vitamin A, không được chứng minh là dẫn đến dị tật bẩm sinh.

Nhưng vì việc bổ sung lâu dài có liên quan đến ung thư, phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung beta-carotene.

Xem thêm: Các loại vitamin giúp chống oxy hóa

banner-qc

Tags
Close