Bệnh ở trẻ

Làm thế nào để phát hiện tăng động giảm chú ý ở trẻ?

Trẻ bị ADHD có triệu chứng thiếu tập trung, hiếu động quá mức và hành vi bốc đồng. Điều này ảnh hưởng nhiều đến các mối quan hệ, khả năng học tập của trẻ. Có thể đánh giá các triệu chứng của trẻ bị rối loạn tăng động giảm chú ý trong vòng 6 tháng và thu thập thông tin từ người lớn để chẩn đoán.

1. Nhận diện tăng động giảm chú ý ở trẻ

Áp dụng theo tiêu chuẩn chẩn đoán của DSM-IV-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) của Mỹ, thì:

giảm chú ýTrẻ bị giảm chú ý khi có 6 (hoặc nhiều hơn) trong số các triệu chứng sau của giảm chú ý

Giảm chú ý: Trẻ bị giảm chú ý khi có 6 (hoặc nhiều hơn) trong số các triệu chứng sau của giảm chú ý, biểu hiện kéo dài ít nhất 6 tháng, với mức độ làm trẻ thích ứng kém hoặc không phù hợp với mức phát triển tâm thần:

  • Thường không thể chú ý kỹ lưỡng vào các chi tiết, hoặc phạm những lỗi do cẩu thả trong học tập, trong công việc hoặc trong các hoạt động khác.
  • Thường khó khăn duy trì sự chú ý trong nhiệm vụ hoặc trong các hoạt động vui chơi.
  • Thường có biểu hiện dường như không hề lắng nghe những gì người khác nói trực tiếp với trẻ.
  • Thường không thể làm theo toàn bộ những chỉ dẫn hoặc không hoàn thành bài tập, công việc trong gia đình, những nhiệm vụ ở nơi làm việc (không phải vì hành vi chống đối hoặc không hiểu được các chỉ dẫn).
  • Thường khó khăn trong cách tổ chức công việc và các hoạt động.
  • Thường tránh né, không thích hoặc miễn cưỡng thực hiện các nhiệm vụ đòi hỏi phải duy trì những nỗ lực tinh thần (như làm bài tập trường hoặc ở nhà).
  • Thường đánh mất những vật dụng cần thiết (như vở bài tập ở trường, bút chì, sách, đồ chơi và các dụng cụ khác).
  • Thường dễ bị sao nhãng bởi những kích thích bên ngoài.
  • Thường quên các hoạt động hằng ngày.

Tăng hoạt động: Khi trẻ có 6 (hoặc nhiều hơn) trong các triệu chứng của tăng hoạt động – xung động phải xuất hiện ít nhất 6 tháng với mức độ làm trẻ thích ứng kém hoặc không phù hợp với mức độ phát triển tâm thần.

Trẻ tăng độngTrẻ tăng động, giảm chú ý hoạt động liên tục như được gắn động cơ

  • Cử động chân tay liên tục, không ngồi yên.
  • Rời khỏi chỗ trong lớp hoặc hoặc trong các tình huống khác mà cần phải ngồi yên một chỗ.
  • Thường xuyên chạy quanh hoặc leo trèo quá mức trong các tình huống mà điều đó là không thích hợp (ở thanh thiếu niên, có thể chỉ biểu hiện cảm giác bồn chồn).
  • Thường khó khăn trong khi chơi hoặc gặp khó khăn trong các hoạt động yêu cầu giữ yên lặng.
  • Thường hoạt động liên tục hoặc hoạt động như được “gắn động cơ”.
  • Xung động.
  • Thường buột miệng nói câu trả lời trước khi các câu hỏi được đặt ra hoàn chỉnh.
  • Thường không thể khó khăn chờ đợi theo hàng hoặc chờ đến lượt trong các trò chơi lần lượt hoặc trong các tình huống sinh hoạt nhóm.
  • Thường ngắt lời hoặc xâm phạm vào vấn đề của người khác (Ví dụ: Xen vào cuộc nói chuyện của người khác hoặc các trò chơi của trẻ khác).

Khi trẻ có những dấu hiệu bệnh như trên, ba mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay. Biểu hiện của bé nếu ở mức rối loạn nhẹ, thì có thể chưa cần dùng đến thuốc mà chỉ cần dùng các biện pháp tâm lý, do đó, sẽ tốt hơn rất nhiều cho sức khỏe của trẻ.

2. Nên đánh giá rối loạn tăng động giảm chú ý ở trẻ độ tuổi nào?

Hầu hết các chuyên gia đều cho rằng rất khó để chắc chắn một đứa trẻ 6 – 7 tuổi có bị chứng tăng động giảm chú ý hay không. Nguyên nhân là bởi nhiều biểu hiện rối loạn tăng động giảm chú ý ở trẻ điển hình, chẳng hạn như thời gian chú ý ngắn và hành động bốc đồng, là bình thường ở trẻ mẫu giáo và chúng cũng thay đổi rất nhanh trong giai đoạn này.

trẻ emRất khó để chắc chắn một đứa trẻ có mắc chứng tăng động giảm chú ý

Nhưng nếu nghi ngờ con đang có dấu hiệu rối loạn tăng động giảm chú ý, bạn hoàn toàn có thể hỏi ý kiến ​​bác sĩ nhi khoa về việc đánh giá trẻ, ngay cả khi con vẫn đang học mẫu giáo. Đặc biệt là khi trẻ mẫu giáo không thể chú ý tập trung, dẫn đến việc học tập không tiến bộ.

Các bác sĩ chuyên khoa ngày càng chẩn đoán tình trạng này chính xác hơn, mang lại lợi ích điều trị sớm cho trẻ. Mặc dù thuốc hầu như không thích hợp cho trẻ em dưới 6 tuổi, nhưng một số kỹ thuật điều chỉnh hành vi nhất định có thể giúp ích rất nhiều.

3. Các bước đánh giá

Sau đây là tóm tắt các bước đánh giá rối loạn tăng động giảm chú ý ở trẻ cần thiết:

3.1. Tìm hiểu kỹ về tiền sử cá nhân, gia đình và y tế

Bác sĩ sẽ bắt đầu bằng cách hỏi bạn rất nhiều câu hỏi (hoặc yêu cầu bạn điền vào phiếu khảo sát) về lịch sử sức khỏe của trẻ và gia đình bạn.

gia đìnhKhảo sát sức khỏe của trẻ và gia đình

Rối loạn tăng động giảm chú ý thường xảy ra trong các gia đình đã có người mắc hội chứng này, nhưng có thể là chưa được chẩn đoán. Bác sĩ cũng sẽ muốn tìm hiểu xem con bạn đã có các triệu chứng ADHD trong bao lâu (rõ ràng nhất là kéo dài hơn 6 tháng) và trẻ có biểu hiện như thế trong nhiều môi trường hay không, chẳng hạn như ở trường và ở nhà.

3.2. Phỏng vấn bệnh nhân

Bác sĩ sẽ nói chuyện với trẻ cả khi có mặt bố mẹ và khi chỉ có trẻ ở trong phòng. Đôi khi trẻ em sẽ tự do nói hơn nếu cha mẹ không nghe thấy. Bác sĩ có thể hỏi một số câu như: “Môn học yêu thích của cháu ở trường là gì? Cháu không thích điều gì? Tại sao?” Tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ mà thang đánh giá hoặc phần mềm sẽ xác định mức độ phát triển hoặc những khó khăn.

phỏng vấn bệnh nhânBác sĩ sẽ hỏi trẻ một số câu hỏi

Bác sĩ cũng sẽ quan sát xem con bạn có bồn chồn, ngồi không yên hoặc ít chú ý đến người phỏng vấn hay không. Tổng bài đánh giá của trẻ có thể sẽ được chia thành hai phiên, mỗi phiên dài khoảng 60 phút.

3.3. Phỏng vấn phụ huynh

Chuyên gia có thể sẽ bắt đầu phỏng vấn bố mẹ cùng với con để hiểu cách gia đình bạn tương tác, và sau đó tiếp tục chỉ với hai vợ chồng bạn. Khi không có trẻ ở đó là lúc bạn nói về những lo lắng và thất vọng của mình về việc con không chú ý, không làm bài tập hoặc việc nhà, hoạt động không ngừng nghỉ,…

Người phỏng vấn sẽ muốn biết về cuộc sống gia đình và phong cách nuôi dạy con cái của bạn, thời gian trẻ làm bài tập ở nhà và trong bối cảnh nào, mức độ hòa đồng của trẻ với những đứa trẻ hàng xóm,…

Bạn cũng có thể được yêu cầu điền vào bảng câu hỏi hoặc thang điểm xếp hạng về khả năng và triệu chứng của con. Cuộc phỏng vấn khi có mặt trẻ thường kéo dài khoảng 1 giờ. Cuộc phỏng vấn thứ hai, không có trẻ, có thể kéo dài 90 phút.

3.4. Phỏng vấn với giáo viên

Nếu con bạn đang đi học, bác sĩ sẽ yêu cầu giáo viên điền vào thang xếp hạng hoặc danh sách kiểm tra hành vi và sẽ phỏng vấn trực tiếp trong khoảng nửa giờ, hỏi về những điều như: trẻ có gặp khó khăn khi phải chờ đến lượt mình không, dường như không lắng nghe khi giáo viên nói hay thường xuyên rời khỏi chỗ ngồi trong lớp học,…

Nếu con bạn được gửi đến nhà chăm sóc trẻ hoặc tham gia lớp học ngoại khóa, bạn cũng có thể nhận được ý kiến ​​đóng góp từ các giáo viên ở đó.

3.5. Khám sức khỏe

Khám sức khỏe cho trẻKhám sức khỏe cho trẻ

Bác sĩ sẽ yêu cầu trẻ khám sức khỏe toàn diện để loại trừ các nguyên nhân có thể gây ra các triệu chứng giống rối loạn tăng động giảm chú ý, chẳng hạn như các vấn đề về thị lực hoặc thính giác.

3.6. Theo dõi

Sau khi đánh giá hoàn tất, bác sĩ có thể sẽ muốn gặp lại bạn trong khoảng 1 giờ để nói về cách điều trị tăng động giảm chú ý. Nếu có thể điều trị bằng thuốc, các bác sĩ chuyên khoa sẽ trao đổi với nhau trước khi kê đơn. Nếu không hài lòng với kết quả đánh giá hoặc phương pháp điều trị được đề nghị, bạn có thể đề xuất ý kiến.

Ngoài thuốc, các lựa chọn điều trị khác có thể bao gồm liệu pháp hành vi (thay đổi môi trường của trẻ để cải thiện hành vi), đào tạo phụ huynh (cung cấp cho bạn các kỹ năng để đối phó với hành vi của trẻ theo những cách tích cực), điều kiện ở trường (trao đổi với nhà trường để giúp con bạn học tập dễ dàng hơn) và các phương pháp điều trị thay thế khác.

Trẻ em có tính tò mò, hiếu động nhưng lại rất dễ tổn thương. Tăng động giảm chú ý sẽ ảnh hướng đến sự phát triển sau này của trẻ. Vì vậy mỗi bậc cha mẹ hãy dành cho con trẻ những yêu thương và sự quan tâm đúng mực, đồng hành cùng trẻ cả hiện tại và tương lai.

Xem thêm: Tăng động giảm chú ý ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống và tương lai của trẻ?


Tags
Close