Bệnh ở trẻ

Phân biệt tay chân miệng với thủy đậu và một số bệnh tương tự khác

Bệnh tay chân miệng là một nhiễm trùng do vi-rút xảy ra ở trẻ nhỏ. Bệnh thường tự khỏi và không đe dọa nhiều đến sức khỏe của trẻ, tuy nhiên bệnh cũng có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm. Có một số bệnh như thủy đậu, zona,… có triệu chứng tương tự tay chân miệng nên cần phân biệt để chăm sóc trẻ tránh những biến chứng.

1. Phân biệt bệnh thủy đậu và tay chân miệng

1.1. Bệnh thủy đậu

Bệnh thủy đậu thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm trên da được gây ra bởi vi rút Varicella Zoster. Theo ghi nhận có hơn 90% người dân chưa được tiêm phòng vaccine có nguy cơ nhiễm bệnh. Bệnh thường xuất hiện vào mùa xuân ở đối tượng chủ yếu là trẻ nhỏ dưới 10 tuổi. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể gây ở người lớn, đặc biệt với phụ nữ có thai.

Thủy đậuThủy đậu được gây ra bởi vi rút Varicella Zoster

Bệnh này có tốc độ lây truyền nhanh, truyền trực tiếp từ người này sang người kia. Con đường lây truyền bệnh thường qua không khí, người khỏe mạnh sẽ bị bệnh nếu mắc nước bọt từ bệnh nhân thủy đậu khi họ hắt hơi, ho,… Nếu không được ngăn chặn kịp thời sẽ bùng lên thành ổ dịch.

Ngoài ra, thủy đậu có thể lây từ vết thương bị bỏng khi chúng vỡ ra hoặc vùng da tổn thương, lở loét từ bệnh nhân thủy đậu. Đặc biệt, phụ nữ có thai bị thủy đậu có nguy cơ lây truyền cho thai nhi rất cao thông qua nhau thai.

Triệu chứng của bệnh thủy đậu

Những dấu hiệu bệnh thủy đậu được chia làm 3 giai đoạn:

Thời kỳ ủ bệnh : Từ 14-17 ngày (thường không có triệu chứng lâm sàng).

Thời kỳ khởi phát :

  • Giai đoạn khởi phát: tương tự như những trường hợp nhiễm vi rút khác, bệnh nhân có những triệu chứng như sốt, nhức đầu, đau mỏi cơ,… Đặc biệt, bệnh thủy đậu ở trẻ em thường không có dấu hiệu cảnh báo bệnh.
  • Khoảng 1 ngày, có thể không sốt hoặc sốt nhẹ, trẻ nhỏ thường không chịu chơi, quấy khóc. Có trường hợp sốt cao 39- 40 độ C, trằn trọc mê sảng co giật, kèm theo viêm họng, viêm xuất tiết đường hô hấp trên, nổi hạch sau tai, các dấu hiệu ở giai đoạn này rất dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường, vì vậy nên thăm khám càng sớm càng tốt, nhất là trong mùa dịch.

sốt caoỞ thời kỳ khởi phát, có trường hợp sốt cao 39- 40 độ C

Thời kỳ toàn phát (thời kỳ mọc ban):

  • Thoạt đầu là những ban dát màu đỏ, vài giờ sau thành nốt phỏng nước trong, rất nông như đặt trên mặt da, sau từ 24 đến 48 giờ ngả màu vàng, có hình cầu nổi trên mặt da 2mm. Ban mọc rải rác toàn thân kể cả chân tóc và trong miệng.
  • Hầu như không có nốt ở lòng bàn chân, bàn tay.
  • Ban mọc 3-4 ngày một đợt, vì vậy trên một vùng da có thể thấy nốt ban ở các độ tuổi khác nhau.
  • Sau từ 4-6 ngày phát bệnh, nếu không có biến chứng hay nhiễm trùng, các mụn nước sẽ vỡ ra khô lại, bong vẩy và dần hồi phục, nốt thuỷ đậu tự khô, đóng vảy màu nâu sẫm và bong ra sau một tuần.

Bệnh thủy đậu không để lại sẹo vĩnh viễn, trừ khi có loét và bội nhiễm. Khỏi bệnh, cơ thể trẻ sẽ miễn dịch với chủng virus gây bệnh. Trẻ bị thủy đậu chỉ mắc bệnh một lần.

Y học đã cung cấp loại vắc xin ngăn ngừa thủy đậu hiệu quả.

1.2. Bệnh tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng chủ yếu do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây nên, thường gặp nhất là Coxsackie A16 và Enterovirus typ 71. Trong đó, virus Coxsackie A16 ít gây ra các biến chứng về thần kinh và có thể tự khỏi trong vài ngày. Ngược lại, virus Enterovirus typ 71 (EV71) gây nhiều biến chứng nguy hiểm viêm não, viêm màng não, viêm phổi, viêm cơ tim và có thể dẫn đến tử vong.

Coxsackievirus A16Bệnh tay chân miệng chủ yếu do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây nên

Ngoài Coxsackie A16 và Enterovirus typ 71, một số chủng virus nhóm A khác như Coxsackie A4-A7, A9, A10 hoặc virus Coxsackie nhóm B (B1-B3, và B5) cũng có thể là nguyên nhân gây bệnh.

Triệu chứng của bệnh tay chân miệng

Bệnh thường được đặc trưng bởi sốt, đau họng và nổi ban có bọng nước.

Thời kỳ ủ bệnh 3 – 6 ngày.

Thời kỳ khởi phát bắt đầu với các triệu chứng dễ nhận thấy gồm:

  • Trẻ bị sốt, mệt mỏi, sốt nhẹ (37,5-38 độ C) hoặc bị sốt cao (38-39 độ C).
  • Đau họng.
  • Tổn thương, đau rát ở răng và miệng.
  • Chảy nước bọt nhiều.
  • Biếng ăn.
  • Tiêu chảy vài lần trong ngày.

Thời kỳ toàn phát (thường bắt đầu sau 1 – 2 ngày khởi phát bệnh), trẻ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng điển hình của bệnh như:

  • Trẻ bị phát ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông. Các bóng nước có đường kính 2 – 10mm, màu xám, hình bầu dục. Chúng có thể mọc lồi hoặc ẩn dưới da, sờ có cảm giác cộm, không đau, không ngứa.
  • Loét miệng: ở niêm mạc má, lợi và lưỡi của trẻ xuất hiện các bóng nước có đường kính 2 – 3mm, dễ vỡ. Khi vỡ tạo thành các vết loét khiến trẻ đau khi ăn, quấy khóc.

loét miệngLoét miệng là một trong những triệu chứng của bệnh tay chân miệng thời kỳ toàn phát

  • Trên mông của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ xuất hiện các mụn lở, rộp da.
  • Dấu hiệu toàn thân: rối loạn tri giác, mê sảng, co giật,
  • Ngoài các triệu chứng điển hình trên, tùy vào từng cơ địa, bệnh tay chân miệng còn xuất hiện thêm các biểu hiện như: Bóng nước rất ít xen kẽ với hồng ban hoặc chỉ xuất hiện hồng ban. Một số trường hợp bé chỉ xuất hiện loét miệng.
  • Nếu tình trạng bệnh nhẹ, sau 7 – 10 ngày chăm sóc tại nhà, trẻ sẽ hồi phục sức khỏe hoàn toàn. Trường hợp bé sốt cao (trên 39 độ C) kéo dài hơn 48 giờ kèm theo các biểu hiện như ói, tay chân run rẩy, co giật, tim đập nhanh, khó thở, da nổi vằn, gia đình cần đưa trẻ nhập viện ngay lập tức.
  • Sau khi khỏi bệnh, cơ thể trẻ sẽ miễn dịch với chủng virus gây bệnh. Tuy nhiên, theo kết quả nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ có thể mắc tay chân miệng nhiều lần và lần bị bệnh sau là do những chủng virus khác với lần trước gây ra.

Hiện Chưa có vắc xin phòng bệnh đặc hiệu tại Việt Nam.

2. Một số bệnh có triệu chứng tương tự

2.1. Zona

Thời gian bùng phát dịch: Zona hay còn gọi là giời leo. Bệnh zona không dễ bùng phát thành đại dịch như bệnh thủy đậu hay tay chân miệng mà thường gặp ở những người có sức đề kháng kém bởi bệnh do siêu vi thủy đậu gây ra trước đó.

ZonaZona hay còn gọi là giời leo

Độ tuổi mắc bệnh: Tất cả mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh nếu sức đề kháng kém.

Nốt ban: Bệnh nhân cảm thấy đau rát ở một vùng da kèm theo sốt nhẹ và mệt mỏi. Sau đó vùng da này nổi nhiều mụn nước to nhỏ thành chùm. Điều đặc biệt những mụn này chỉ nổi ở một bên cơ thể và cực hiếm khi lan sang vùng da bên kia. Tùy vào từng trường hợp mà hiện tượng đau rát sẽ nhẹ hay dữ dội. Phần nách, bẹn và cổ ở bên nổi mụn sẽ xuất hiện hạch sưng.

2.2. Mụn nước

Thời gian bùng phát dịch: Có thể bị bất cứ các khoảng thời gian trong năm, nhưng không dễ bùng phát dịch.

Độ tuổi mắc bệnh: Tất cả mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh.

Nốt ban: Từng chùm mụn nước nhỏ ở quanh miệng. Mụn nước sẽ vỡ, chảy dịch, đóng vảy và lành sẹo. Các mụn nước ngứa và rát.

3. Cách phòng tránh bệnh tay chân miệng và các bệnh tương tự

Phương pháp phòng bệnh bệnh tay chân miệng và các bệnh tương tự là:

  • Hạn chế đi đến nơi đông người trong thời điểm dịch bệnh tăng cao.
  • Hạn chế tiếp xúc với bệnh nhân, nếu cần tiếp xúc phải đeo khẩu trang và rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc, chăm sóc bệnh nhân.
  • Vệ sinh đồ chơi của trẻ, nhà ở thông thoáng, sạch sẽ.
  • Vệ sinh cá nhân thường xuyên và nâng cao ý thức rửa tay bằng xà phòng cho mọi người và cho trẻ.
  • Ăn uống đảm bảo vệ sinh và đầy đủ chất dinh dưỡng cần thiết.
  • Tiêm phòng vắc – xin (nếu có) đầy đủ và đúng lịch cho trẻ.

Xem thêm: Bệnh tay chân miệng lây qua những con đường nào?

banner-qc

Tags
Close