Sống khoẻ

Chất chống oxy hóa và khả năng phòng chống ung thư

Ung thư là bệnh mà các tế bào phát triển không bình thường và sinh sôi mất kiểm soát, phát triển thành những khối u. Nguyên nhân khiến tế bào lạ xuất hiện có thể do di truyền hoặc sự hình thành các gốc tự do. Và những chất chống oxy hóa có thể ngăn ngừa sự phát triển của chúng.

1. Chất chống oxy hóa và các gốc tự do

1.1. Chất chống oxy hóa

Chất chống oxy hóa là các hóa chất tương tác và trung hòa các gốc tự do, do đó ngăn ngừa thiệt hại gây ra từ chúng. Chất chống oxy hóa còn được gọi là chất tẩy gốc tự do.

Chất chống oxy hóaChất chống oxy hóa còn được gọi là chất tẩy gốc tự do

Cơ thể tạo ra một số chất chống oxy hóa mà nó sử dụng để trung hòa các gốc tự do. Những chất chống oxy hóa này được gọi là chất chống oxy hóa nội sinh .

Tuy nhiên, cơ thể vẫn phải phụ thuộc vào các nguồn bên ngoài (ngoại sinh), chủ yếu đến từ chế độ ăn uống, để bổ sung đầy đủ các chất chống oxy hóa cần thiết. Những chất chống oxy hóa ngoại sinh này thường được gọi là chất chống oxy hóa trong chế độ ăn uống. Trái cây, rau và ngũ cốc là nguồn phong phú chất chống oxy hóa chế độ ăn uống. Một số chất chống oxy hóa chế độ ăn uống cũng có sẵn như là bổ sung chế độ ăn uống.

Ví dụ về các chất chống oxy hóa trong chế độ ăn uống bao gồm beta-carotene , lycopene và vitamin A, C và E ( alpha-tocopherol ).

1.2. Các gốc tự do

Các gốc tự do là những chất hóa học phản ứng mạnh, có khả năng làm tổn hại đến các tế bào trong cơ thể. Chúng được tạo thành khi 1 phân tử hoặc 1 nguyên tử (một hóa chất có từ hai nguyên tử trở lên) tăng hoặc bị mất đi một electron (một hạt nhỏ mang điện tích âm được tìm thấy trong nguyên tử).

Gốc tự doGốc tự do là căn nguyên của lão hóa và bệnh tật

Các gốc tự do được hình thành tự nhiên trong cơ thể và đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong nhiều quá trình tế bào bình thường. Tuy nhiên, khi ở nồng độ cao, chúng có thể làm ảnh hưởng xấu tới cơ thể và làm tổn thương hoặc phá hủy tất cả các thành phần chính của tế bào, bao gồm protein, DNA và màng tế bào. Khi các tế bào bị tổn thương, nhất là DNA có thể thúc đẩy sự phát triển của bệnh ung thư và các tình trạng sức khỏe nghiêm trọng khác.

Sự tăng cao bất thường nồng độ gốc tự do trong cơ thể có lẽ bắt nguồn từ việc tiếp xúc với bức xạ ion hóa hoặc các chất độc hại từ bên ngoài môi trường. Một điện tử electron sẽ bị mất đi khi một nguyên tử hoặc phân tử trong tế bào tiếp xúc với bức xạ ion hóa, dẫn đến sự hình thành của một gốc tự do. Việc sản xuất ra các gốc tự do có nồng độ cao bất thường này chính là cơ chế mà bức xạ ion hóa giết chết các tế bào.

Bên cạnh đó, những chất độc hại có trong môi trường, ví dụ như kim loại nặng, khói thuốc, hoặc bầu không khí chứa nhiều oxy có thể chứa một lượng lớn các gốc tự do gây hại hoặc thúc đẩy các tế bào của cơ thể sản xuất ra nhiều gốc tự do hơn.

Loại gốc tự do phổ biến nhất là các gốc tự do chứa nguyên tố oxy, được tạo ra trong mô sống. Chúng cũng có thể được gọi là “các loại oxy hoạt động” hoặc “ROS”.

2. Tại sao có thể phòng ngừa ung thư bằng chất chống oxy hóa?

Gốc tự do trong cơ thể có thể là hydro, peroxide, oxy đơn, ion kim loại,…Nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học trên thế giới đã chỉ ra rằng chất chống oxy hóa hoạt động như một  khử gốc tự do, chất cho hydro, chất cho điện tử, chất phân hủy peroxide, chất dập tắt oxy đơn, chất ức chế enzyme, chất chalet hóa kim loại. Khi các gốc tự do bị khử bởi các chất chống oxy hóa nghĩa là quá trình stress oxy hóa dẫn tới ung thư bị ức chế, kìm hãm lại.

phòng ngừa ung thưCác chất chống oxy hóa gián tiếp bảo vệ các tế bào khỏi sự tấn công của tác nhân gây ung thư

Ngoài việc ngăn cản quá trình hình thành tế bào ung thư, các chất chống oxy hóa còn làm tăng khả năng miễn dịch, nâng cao sức đề kháng cho cơ thể, gián tiếp bảo vệ các tế bào khỏi sự tấn công của tác nhân gây ung thư. Đấy chính là câu trả lời cho câu hỏi: “Tại sao có thể phòng ngừa ung thư bằng chất chống oxy hóa”.

Có rất nhiều chất tự nhiên có thể hoạt động như chất chống oxy hóa. Mỗi loại có vai trò riêng và có thể bổ sung, tương tác cho nhau để giúp cơ thể hoạt động hiệu quả. “Chất chống oxy hóa” không thực sự là tên của một chất, mà nó mô tả những gì một loạt các chất có thể làm.

Vì vậy, chúng ta cần kết hợp đa dạng các nguồn thực phẩm bổ sung chất chống oxy hóa. Flavonoid, flavon, catechin, polyphenol và phytoestrogen là tất cả các loại chất chống oxy hóa và dinh dưỡng được tìm thấy trong thực phẩm có nguồn gốc thực vật.

TrứngTrứng là loại thực phẩm giàu chất chống oxy hóa

Để phòng ngừa ung thư bằng chất chống oxy hóa, chúng tôi mách bạn một số thực phẩm nên có trong bữa ăn hằng ngày như:

  • Vitamin A: Sản phẩm từ sữa, trứng và gan.
  • Vitamin C: Hầu hết các loại trái cây và rau quả, đặc biệt là quả mọng, cam và ớt chuông.
  • Vitamin E: Các loại hạt, hạt hướng dương và các loại dầu thực vật khác, và các loại rau lá xanh.
  • Beta-carotene: Trái cây và rau quả có màu sắc tươi sáng, chẳng hạn như cà rốt, đậu Hà Lan, rau bina và xoài.
  • Lycopene: Trái cây và rau quả màu hồng và đỏ, bao gồm cà chua và dưa hấu.
  • Lutein: Rau xanh, lá, ngô, đu đủ và cam.
  • Selenium: Gạo, ngô, lúa mì và các loại ngũ cốc nguyên hạt khác, cũng như các loại hạt, trứng, pho mát và các loại đậu,…

Các loại thực phẩm khác được cho là nguồn cung cấp chất chống oxy hóa tốt bao gồm: cà tím, các loại đậu như đậu đen hoặc đậu tây, các loại đậu như đậu đen hoặc đậu tây, nho đỏ, lựu,…

3. Những người được chẩn đoán mắc bệnh ung thư có nên bổ sung chất chống oxy hóa không?

Bệnh nhân ung thưBệnh nhân ung thư muốn bổ sung chất chống oxy hóa thì nên tham khảo ý kiến bác sĩ

Một số thử nghiệm ngẫu nhiên ở những bệnh nhân được chẩn đoán mắc ung thư đã cho thấy, việc bổ sung chất chống oxy hóa trong quá trình điều trị bệnh có thể làm giảm bớt các độc tính từ những phương pháp điều trị ung thư, chẳng hạn như hóa trị, xạ trị hoặc phẫu thuật.

Ngoài ra, nó cũng giúp ngăn ngừa quá trình oxy hóa trong cơ thể, từ đó ngăn chặn các gốc tự do tiếp tục làm tổn thương tới những tế bào khỏe mạnh khác trong cơ thể và giúp kìm hãm sự phát triển ồ ạt của khối u.

Tuy nhiên, không phải bệnh nhân ung thư nào cũng có thể bổ sung chất chống oxy hóa. Những chất này cần được sử dụng một cách thận trọng. Do đó, trước khi sử dụng bất kỳ loại thực phẩm chức năng nào, các bệnh nhân ung thư nên trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ để được tư vấn cụ thể.

Xem thêm: Các hợp chất chống oxy hóa trong trà xanh và những điều cần biết!

Tags
Close