Sống khoẻ

Tìm hiểu về thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng chiếm tỷ lệ cao nhất trong các bệnh có liên quan đến đĩa đệm. Đây là bệnh thường xảy ra ở nam giới nhiều hơn nữ giới.

Phần đĩa đệm ở cột sống thắt lưng không giống với các đĩa đệm ở vùng khác. Đặc thù của các đĩa đệm ở vùng này là cần thích nghi với những mức độ cơ học cường độ lớn. Ở vị trí này, đĩa đệm liên tục phải chịu những áp lực cao mà đây lại là vị trí bị chăm sóc khó khăn nhất vì máu cung cấp cho nó chủ yếu là do thẩm thấu. Đây chính là nguyên nhân gây ra tình trạng thoái hóa tổ chức, loạn dưỡng.

1. Tổng quan thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Thoát vị đĩa đệm là bệnh lý thể hiện tình trạng nhân nhầy ở đĩa đệm cột sống bị thoát ra khỏi vị trí bình thường trong vòng sợi và gây ra sự chèn ép vào ống sống hoặc các rễ thần kinh sống, khiến người bệnh luôn cảm thấy đau đớn, khó chịu. Bệnh thoát vị đĩa đệm có thể xảy ra tại nhiều vị trí khác nhau của cột sống như: cột sống cổ, thắt lưng, lưng, cùng cụt… nhưng thắt lưng là dễ gặp phải nhất.

Bất kỳ đối tượng nào cũng có nguy cơ bị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, tuy nhiên, ở lứa tuổi lao động là dễ mắc phải nhất. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, có khoảng 65% bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng nằm trong độ tuổi từ 20 – 50. Căn bệnh này gây ảnh hưởng đến cuộc sống, năng suất và hiệu quả lao động.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng chiếm tỷ lệ cao nhất trong các bệnh có liên quan đến đĩa đệmThoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng chiếm tỷ lệ cao nhất trong các bệnh có liên quan đến đĩa đệm

Trong cuộc sống, có rất nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng như:

  • Do người bệnh phải lao động nặng nhọc trong thời gian dài;
  • Do nâng, nhấc một vật nặng quá đột ngột sai tư thế và gây tác động mạnh đến vòng xơ bao quanh đĩa đệm;
  • Do tuổi tác, đĩa đệm cột sống thắt lưng thường sớm bị loạn dưỡng, thoái hóa tổ chức;
  • Do người bệnh bị chấn thương, tai nạn….

Thoát vị đĩa đệm cột sống lưng dưới là khi đĩa đệm nằm giữa các đốt sống thắt lưng L1 L2 L3 L4 L5 S1 bị thoát vị.

Cột sống thắt lưng gồm 5 đốt sống theo thứ tự từ trên xuống là L1 đến L5. Đốt sống S1 thuộc vùng xương cùng cụt.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng xảy ra khi rách vòng sợi hoặc có thể đứt làm cho nhân nhầy thoát khỏi vị trí mặc định của nó trong trung tâm đĩa đệm.

Thoát vị đĩa đệm thắt lưng xảy ra nhiều nhất ở vị trí đĩa đệm nằm giữa đốt sống L4 L5 và L5 S1. Bản chất của 2 đĩa đệm này là phần bản lề trọng yếu của cột sống.

1.1. Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng L4 – L5

Đốt sống L4 L5 nằm ở vị trí thấp nhất của cột sống thắt lưng, nó giúp nâng đỡ cho phần trên cơ thể, cho phép bạn có thể vận động đa hướng.

Đốt sống L4 L5 là đoạn bản lề của cột sống lưng, nơi chịu sức ép mạnh của trọng lực cơ thể cũng như cột sống.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng và vị trí đốt sống lưng l4 l5 là phổ biến nhất. Dạng bệnh phổ biến mà nhiều người mắc là thể trung tâm, lệch trái phải 3mm, 4mm, 5mm, 6mm, 7mm, 8mm.

L4-L5 là vị trí dễ xảy ra thoát vị đĩa đệmL4-L5 là vị trí dễ xảy ra thoát vị đĩa đệm

Phân loại thoát vị đĩa đệm L4 L5:

  • Lệch phải 3mm gây chèn ép rễ thần kinh l4 bên phải, hẹp lỗ tiếp hợp.
  • Lồi đĩa đệm trung tâm tầng l4 l5 chèn ép khoang dưới nhện hoặc không chèn ép rễ dây thần kinh ở hai bên.

1.2. Thoát vị đĩa đệm L5 – S1

Thoát vị đĩa đệm L5 – S1Thoát vị đĩa đệm L5 – S1

Phân loại thoát vị đĩa đệm L5 – S1:

  • Thoát vị đĩa đệm thể cạnh trung tâm lệch trái tầng l5 s1 gây chèn ép chèn ép rễ thần kinh s1 trong ống sống, ống sống hẹp ngang mức đường kính sau 10,5mm.
  • Chèn ép rễ thần kinh hai bên l5, s1 gây hẹp ống sống.
  • Gây hẹp ống sống, hẹp lỗ liên hợp, chèn ép rễ thần kinh s1 bên phải.
  • Thoát vị đĩa đệm l5 s1 thể trung tâm lệch phải 4mm gây chèn ép rễ dây thần kinh s1, hẹp lỗ tiếp hợp.

2. Triệu chứng thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Dấu hiệu đặc trưng

  • Đau thắt lưng lan xuống mông: Đĩa đệm l4 l5 s1 nằm ở phần thắt lưng nên người bệnh sẽ bị đau ở vị trí này đầu tiên, sau đó có thể lan sang hai bên và xuống mông.

Thoát vị đĩa đệm gây chèn ép rễ dây thần kinhThoát vị đĩa đệm gây chèn ép rễ dây thần kinh

  • Đau dọc theo vị trí dây thần kinh đi qua: Đĩa đệm và phần nhân nhầy thoát vị ra ngoài gây chèn ép rễ dây thần kinh. Do đó, người bệnh sẽ có cảm giác đau nhức ở thắt lưng và chạy dọc theo dây thần kinh lan xuống đùi, cẳng chân và bàn chân.
  • Tê bì hoặc mất cảm giác ở chân: Khi đĩa đệm thoát vị chèn ép lên dây thần kinh l5 gây tổn thương. Lúc này người bệnh sẽ có cảm giác đau nhức ở mu bàn chân và chân, tê bì, hạn chế khả năng vận động, nguy hiểm hơn có thể gây mất cảm giác và rối loạn vận động.
  • Yếu cơ bắp: Đĩa đệm có thể chèn ép lên dây thần kinh khiến sự kết nối giữa cơ bắp và dây thần kinh bị ảnh hưởng dẫn đến yếu cơ bắp.

Biểu hiện theo giai đoạn

Cấp tính

  • Đau đớn kèm theo tiểu tiện khó khăn
  • Đi lại bị hạn chế
  • Không thể cử động được trong một khoảng thời gian ngắn xảy ra do chấn thương khi bưng bê, mang vác vật nặng, làm việc sai tư thế.

Mãn tính

Nếu như bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng ở giai đoạn cấp tính không được điều trị thì sẽ phát triển thành mãn tính.

  • Mỗi khi làm việc gắng sức thì cơn đau lại thường xuất hiện hoặc tái phát.
  • Bệnh nhân sẽ gặp khó khăn trong việc xoay người, ngửa người, các động tác nghiêng hoặc cúi.
  • Nếu bị chèn ép dây thần kinh, đau đớn sẽ tràn xuống cả chi dưới khiến cho bệnh nhân khó khăn trong việc đi đứng.
  • Đau đớn khi rặn, hắt hơi, đau tăng lên khi đi đứng và giảm khi được nghỉ ngơi.

3. Chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Ngay khi có dấu hiệu và nghi ngờ bản thân bị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng thì người bệnh cần chủ động đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám và tiến hành các xét nghiệm giúp chẩn đoán bệnh chính xác.

Chụp MRI cùng các xét nghiệm giúp chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưngChụp MRI cùng các xét nghiệm giúp chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Kỹ thuật chụp cộng hưởng từ (MRI) với độ phân giải cao, cho hình ảnh sắc nét sẽ giúp các bác sĩ dễ dàng hơn trong việc chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng và các vùng khác, đồng thời qua những hình ảnh mà MRI cung cấp cũng có thể giúp đánh giá tủy sống và các dây chằng chính xác hơn.

Bác sĩ sẽ chỉ định người bệnh chụp MRI khi:

  • Bệnh nhân có biểu hiện đau thắt lưng kèm theo đau rễ L4, L5 hoặc S1;
  • Bệnh nhân chỉ đau rễ L4, L5 hoặc S1 mà không bị đau thắt lưng;
  • Bệnh nhân bị teo cơ vùng cẳng chân, có hoặc không đau thắt lưng;
  • Bị teo cơ cẳng chân kèm rối loạn cơ vòng;
  • Ngoài ra, trong các trường hợp khác, bệnh nhân nếu khám lâm sàng đau theo rễ không điển hình thì cũng có thể làm MRI để tầm soát thêm các bệnh lý khác như: năng quan rễ S2 hoặc S3, trượt đốt sống thắt lưng, khối u chùm đuôi ngựa, u dây sống cùng cụt hoặc lao cột sống….

4. Điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

4.1 Các phương pháp điều trị

Điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng sẽ thực hiện theo tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. Đa số các trường hợp người bệnh sẽ được điều trị nội khoa từ 3 đến 4 tuần lễ, nếu trong khoảng thời gian này mà phương pháp điều trị nội khoa có thể đáp ứng trên 50% cũng đồng nghĩa với việc bệnh nhân có thể tiếp tục điều trị nội khoa lâu dài hơn.

Trường hợp khi vòng xơ của người bệnh đã vỡ, nhân đệm đi qua khe hở của dây chằng dọc sau vào trong ống sống hoặc lỗ thần kinh và chèn ép nặng rễ và chùm đuôi ngựa (thể hiện rõ trên MRI) thì người bệnh nên đặt vấn đề can thiệp ngoại khoa sớm.

4.2. Khi nào cần mổ thoát vị đĩa đệm thắt lưng?

Bác sĩ sẽ chỉ định mổ thoát vị đĩa đệm thắt lưng khi:

  • Người bệnh bị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng kèm đau rễ điển hình (đau một hoặc hai chân);
  • Bị thoát vị đĩa đệm thắt lưng kèm theo triệu chứng teo cơ cẳng chân và tê ở bàn chân hoặc ngón chân;
  • Nhân đệm đã nằm trong ống sống của người bệnh;
  • Bệnh nhân bị hẹp quá nặng lỗ thần kinh kèm đau rễ điển hình.

4.3. Các phương pháp mổ thoát vị đĩa đệm thắt lưng

Một điều đặc biệt lưu ý khi mổ thoát thoát vị đĩa đệm thắt lưng là nên cân nhắc lựa chọn phương pháp nào có thể giúp đem lại hiệu quả cao và lâu dài. Cho đến hiện tại, có 2 phương pháp điều trị ngoại khoa được áp dụng để điều trị thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng.

Có 2 phương pháp điều trị ngoại khoa điều trị thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưngCó 2 phương pháp điều trị ngoại khoa điều trị thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng

  • Ứng dụng vi phẫu thuật để loại bỏ nhân đệm:

Phương pháp này được áp dụng rộng rãi trong điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Với đặc điểm là sử dụng kính vi phẫu thuật để loại bỏ nhân đệm giúp giải phóng rễ thần kinh. Nhờ có kính vi phẫu thuật, các phẫu thuật viên sẽ quan sát rất rõ tủy sống, rễ thần kinh và các tĩnh mạch quanh màng cứng, nhân đệm, đồng thời có thể giúp hạn chế đến mức thấp nhất những tai biến có thể xảy ra trong khi tiến hành phẫu thuật.

Ưu điểm của phương pháp vi phẫu thuật để lấy nhân đệm là thời gian mổ thoát vị đĩa đệm thắt lưng ngắn, bệnh nhân hồi phục nhanh, có thể ngồi dậy, đi lại sau mổ 24 và chỉ mất 3-4 ngày nằm viện.

  • Lấy nhân đệm qua nội soi:

Từ thập niên 90, phương pháp nội soi đã áp dụng phổ biến trong các lĩnh vực ngoại thần kinh, trong đó có ứng dụng nội soi để điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Mặc dù kết quả điều trị của phương pháp lấy nhân đệm qua nội soi và ứng dụng vi phẫu để loại bỏ nhân đệm hoàn toàn giống nhau, nhưng nội soi để lấy nhân đệm vẫn còn nhiều hạn chế so với phương pháp lấy nhân đệm vi phẫu. Một số trường hợp đây không thể sử dụng được nội soi gồm:

  • Bệnh nhân đã mổ thoát vị đĩa đệm lưng trước đây;
  • Bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm nhiều tầng và thoát vị trung tâm;
  • Bị hẹp ống sống kèm theo hoặc hẹp lỗ liên hợp, hẹp ngách bên, hẹp khoang đĩa đệm và hẹp lỗ liên hợp;
  • Bị thoát vị đĩa đệm tái phát và xơ hóa;
  • Bệnh nhân bị mất vững cột sống.

Tóm lại, bệnh lý thoát vị đĩa đệm cột sống lưng rất phổ biến. Một khi đã mắc phải căn bệnh này nếu không có phương án điều trị sớm sẽ xảy ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Hiện nay, nhờ vào phương pháp chẩn đoán chụp cộng hưởng từ MRI, các phẫu thuật viên sẽ chọn lựa và chỉ định phương án điều trị phù hợp, giúp mang lại hiệu quả cao. Đó đó, người bệnh hoàn toàn có thể yên tâm, điều trị càng sớm thì hiệu quả càng tăng lên.

Xem thêm: Thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ là gì? Dấu hiệu thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close