Dinh dưỡng

Các nhóm enzyme tiêu hoá có trong dịch tuỵ

Tuyến tụy là một tuyến pha có cấu trúc bên trong giống cấu trúc của tuyến nước bọt. Dịch tụy là sản phẩm của tụy ngoại tiết và chứa nhiều nhóm enzyme tiêu hoá khác nhau. Sau khi bài tiết, dịch tụy chảy và ống Wirsung, ống này hợp với ống mật chủ ở bóng Valter rồi đổ vào tá tràng qua cơ thắt Oddi.

1. Thành phần và vai trò của dịch tụy

Dịch tụy là một chất lỏng trong suốt, có tính kiềm, chứa nhiều muối bicarbonat và tất cả các loại enzyme cần cho sự tiêu hóa các chất dinh dưỡng: Nhóm enzyme tiêu hóa protein, nhóm enzyme tiêu hóa carbohydrat, nhóm enzyme tiêu hóa lipid và nhóm enzyme tiêu hóa acid nucleic. Trong đó:

Nhóm enzym tiêu hóa protein

  • Chymotrypsin: Được bài tiết dưới dạng tiền enzyme là chymotrypsinogen. Sau đó, chymotrypsinogen được chuyển hóa thành thành Chymotrypsin bởi tác dụng của trypsin. Loại enzyme này có tác dụng phân giải các liên kết peptid mà phần (-CO-) thuộc về các acid amin có nhân thơm.
  • Carboxypeptidase: Được bài tiết dưới dạng tiền enzyme là procarboxypeptidase. Dưới tác dụng của trypsin nó sẽ chuyển thành carboxypeptidase hoạt động. Loại enzyme này có tác dụng cắt rời các acid amin đứng ở đầu C của chuỗi polypeptid thành từng acid amin riêng lẻ.
  • Trypsin: Là loại enzyme đảm nhận 2 chức năng: Phân giải các liên kết peptid có phần (-CO-) là các acid amin kiềm và hoạt hóa 2 tiền enzyme chymotrypsinogen và procarboxypeptidase thành các enzyme ở dạng hoạt động.

enzyme tiêu hoá proteinViệc tiêu hoá protein cần sự có mặt của nhiều loại enzyme khác nhau

Ngoài ra, enzyme Trypsin còn hoạt hóa chính tiền enzyme của nó là trypsinogen bởi tác động của 3 cơ chế:

  • Do enteropeptidase của dịch ruột hoạt hóa.
  • Do trypsin vừa mới hình thành hoạt hóa.
  • Do cơ chế tự động hoạt hóa: Xảy ra khi có sự ứ đọng dịch tụy ở trong tụy, khi đó Trypsinogen có thể tự động chuyển thành trypsin hoạt động.

Nhóm enzym tiêu hóa lipid

Bản thân các enzyme tiêu hóa lipid là những hợp chất hòa tan trong nước nên chúng chỉ có thể tấn công các hạt mỡ trên bề mặt của chúng. Vì vậy, để tiêu hóa được lipid thì lipid phải được nhũ tương hóa. Theo đó:

  • Lipase dịch tụy: Là enzyme có tác dụng phân giải các Tryglycerid đã được nhũ tương hóa thành acid béo và monoglycerid.
  • Phospholipase: Có tác dụng cắt rời các acid béo ra khỏi phân tử phospholipid.

tiêu hoá lipidĐể tiêu hoá được lipid thì cơ thể cần có nhóm enzyme tiêu hoá lipid

Nhóm enzym tiêu hóa carbohydrat

  • Amylase dịch tụy: Là enzyme có tác dụng phân giải tinh bột chín và sống thành đường đôi maltose.

Ngoài ra, một lượng nhỏ amylase dịch tụy sẽ được hấp thu vào máu. Nếu mắc bệnh lý viêm tụy cấp thì amylase trong máu sẽ tăng lên – Đây chính là dấu hiệu để chẩn đoán viêm tụy cấp.

  • Maltase: Có tác dụng phân giải đường đôi maltose thành đường glucose.

tinh bộtNgoài có trong nước bọt thì amylase cũng có trong dịch tuỵ, enzyme này có tác dụng thuỷ phân tinh bột

2. Bài tiết dịch tuỵ

Dịch tuỵ được bài tiết theo 2 cơ chế: thần kinh và hormone. Theo đó, sự bài tiết dịch tụy khi ăn được chia thành 3 giai đoạn là:

– Giai đoạn đầu: Dịch tụy chiếm khoảng 20% dịch tụy của toàn bữa ăn.

– Giai đoạn dạ dày: Dịch tụy chiếm khoảng 5 -10%.

– Giai đoạn ruột: Đây là giai đoạn dịch tụy được bài tiết rất nhiều, chiếm khoảng 70-80%. Sở dĩ như vậy là bởi có 3 cơ chế tham gia kích thích tiết dịch là:

  • Nồng độ ion H+ trong tá tràng kích thích tế bào S giải phóng hormon secretin. Secretin kích thích tế bào ống bài tiết dung dịch bicarbonat.
  • Các acid béo, acid amin, peptid kích thích tế bào I của tá tràng và hỗng tràng để giải phóng hormon cholecystokinin. Cholecystokinin có vai trò kích thích cả tế bào nang bài tiết enzyme và tế bào ống bài tiết dung dịch bicarbonat.
  • Sự tham gia của ion H+, acid béo, peptid trong lòng ruột cũng kích thích bài tiết dịch tụy, đặc biệt là các enzyme thông qua phản xạ dây X – dây X.

Xem thêm: Các loại Enzyme Protease có trong cơ thể và lợi ích của chúng!

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close