Sống khoẻ

Tình trạng ngoại tâm thu thất là gì?

Trái tim có 4 buồng, hai buồng phía trên (tâm nhĩ) và hai buồng phía dưới (tâm thất). Những tế bào nằm ở tâm nhĩ có vai trò điều khiển nhịp tim bằng cách truyền tín hiệu điện đến tâm thất để báo hiệu cho tâm thất co lại và đẩy máu ra khỏi tim đến toàn cơ thể.

1. Thế nào là ngoại tâm thu thất?

Ngoại tâm thu là gì? Ngoại tâm thu là một dạng rối loạn nhịp tim thường gặp. Thông thường, nhịp đập của tim được điều khiển bởi nút xoang hay còn gọi là nút xoang nhĩ nằm ở tâm nhĩ phải. Nút xoang sẽ phát ra các xung động điện học đều đặn, các xung động này sẽ được dẫn truyền đến các tâm nhĩ rồi tới tâm thất làm cho các buồng tim co bóp nhịp nhàng. Nếu xuất hiện một xung động bất thường từ một vùng nào đó của cơ tim khác nút xoang, nhịp tim sẽ trở nên bị nhiễu loạn, tạo nên nhát bóp sớm của tim khi tim chưa chứa được lượng máu đầy đủ. Hiện tượng này gọi là ngoại tâm thu. Tùy theo vị trí xuất hiện các xung động điện thất thường mà người ta chia  ngoại tâm thu ra làm hai loại gồm ngoại tâm thu nhĩ và ngoại tâm thu thất.

Ngoại tâm thu nhĩ là gì? Ngoại tâm thu nhĩ là hiện tượng các xung động bất thường từ tâm nhĩ tạo nên nhát bóp sớm của tim, nhịp tim sẽ sớm hơn bình thường. Nhịp tim này thường yếu nên sau đó tim sẽ tạm nghỉ một thời gian ngắn để đập một nhịp mạnh nhằm tống máu còn tích lũy ra khỏi buồng tim. Triệu chứng thường gặp là người bệnh cảm thấy hụt hẫng trong lồng ngực, tim bỏ nhịp, tim đập mạnh hơn, tim tạm dừng trong thời gian ngắn,…

Ngoại tâm thu thất là khi các xung động bất thường của tim bắt nguồn từ tâm thấtNgoại tâm thu thất là khi các xung động bất thường của tim bắt nguồn từ tâm thất

Ngoại tâm thu thất hay còn gọi là ngoại tâm thu trên thất là khi các xung động bất thường của tim bắt nguồn từ tâm thất (hai buồng tim dưới). Các xung động bất thường này làm tim co bóp quá sớm, máu từ tim sẽ không cung cấp đầy đủ cho cơ thể. Ngoại tâm thu thất có thể xuất hiện ở người khỏe mạnh bình thường vài lần trong ngày và không gây nguy hiểm gì nhưng nếu ngoại tâm thu thất xuất hiện trên một người đã mắc các bệnh tim mạch sẽ là một tình trạng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng người bệnh.

2. Nguyên nhân ngoại tâm thu thất

Một số cách kích hoạt, các bệnh lý về tim hoặc các rối loạn trong cơ thể có thể làm cho điện của các tế bào trong tâm thất không ổn định gây nên những cơn co bóp sớm. Nguyên nhân bệnh có thể do:

  • Nồng độ adrenaline trong cơ thể tăng cao do tập thể dục, các thức uống chứa caffein hoặc do stress, lo lắng.
  • Do sử dụng nhiều rượu,  ma túy, thuốc lá.
  • Một số thuốc có thể gây ngoại tâm thu thất như : thuốc chống loạn nhịp, các Digitalis, Anthracyclin, theophylline, aminophylline, Azathioprine , cocaine, Catecholamin,…
  • Thay đổi, mất cân bằng điện giải trong cơ thể: giảm K+ hay gây ngoại tâm thu thất ở bệnh nhân thiếu máu cục bộ và nhồi máu cơ tim cấp, đặc biệt là ở những bệnh nhân đang dùng digitalis, bệnh nhân suy thận sau khi lọc thận hoặc 6 giờ sau lọc thận.
  • Các bệnh lý về tim mạch gây tổn thương cơ tim, bệnh động mạch vành, bệnh tim bẩm sinh, nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp hoặc nhiễm trùng cơ tim.

Nguyên nhân có thể xuất phát từ các bệnh lý về tim mạchNguyên nhân có thể xuất phát từ các bệnh lý về tim mạch

  • Các nguyên nhân khác như: bệnh nhân mắc các bệnh u tim, xạ trị tim, đái tháo đường, tăng thông khí, loạn dưỡng cơ,…

3. Triệu chứng ngoại tâm thu thất

Các cơn co thắt tâm thất sớm không có triệu chứng. Nhưng có thể cảm thấy một cảm giác kỳ lạ ở ngực, chẳng hạn như:

  • Trống ngực.
  • Rung.
  • Bỏ lỡ nhịp đập.
  • Tự thấy rõ nhịp tim.

Cảm giác tim đập nhanh, đánh trống ngựcCảm giác tim đập nhanh, đánh trống ngực

Nếu cảm thấy trống ngực, một cảm giác tim đập nhanh hoặc cảm giác lạ ở ngực, liên hệ với bác sĩ. Sẽ được xác định nguồn gốc của những triệu chứng này. Các cơn co thắt tâm thất sớm có thể là vấn đề, nhưng các điều kiện khác cũng có thể là nguyên nhân, bao gồm cả các vấn đề nhịp tim khác, vấn đề về tim nghiêm trọng, lo lắng, thiếu máu hoặc nhiễm trùng.

4. Ngoại tâm thu thất có nguy hiểm không?

Ngoại tâm thu thất nhẹ:

Đó là những ngoại tâm thu ít, thưa, nhất là ngoại tâm thu nhĩ ở những người trẻ tuổi, không có bệnh tim gì khác kèm theo. Những trường hợp này chỉ cần thay đổi lối sống theo hướng tích cực, bỏ các chất kích thích như thuốc lá, bia rượu, sống điều độ, giữ tinh thần thoải mái…

Ngoại tâm thu thất nặng

Ngoại tâm thu thất xuất hiện dày như ngoại tâm thu thất nhịp đôi (một nhịp bình thường đi kèm với một nhịp ngoại tâm thu) ngoại tâm thu thất nhịp ba (2 nhịp bình thường đi kèm một nhịp ngoại tâm thu), hay nặng hơn là ngoại tâm thu thất dày, chùm, đa ổ… khiến người bệnh thường mệt mỏi, trống ngực, khó thở… Khi đó dù không thấy bệnh tim có tổn thương thực thể, người bệnh vẫn phải dùng một trong những thuốc chống loạn nhịp. Đây là thuốc rất khó sử dụng, gây nhiều tác dụng phụ nên tuyệt đối không được tự ý sử dụng.

Ngoại tâm thu thất xuất hiện trên nền bệnh khác

Ngoại tâm thu thất có thể do suy timNgoại tâm thu thất có thể do suy tim

Phần nhiều là những bệnh tim nặng như nhồi máu cơ tim, bệnh tim bẩm sinh, viêm cơ tim, suy tim, bệnh van tim, hoặc trên nền bệnh ngoài tim như thiếu máu, cường giáp, thiếu kali máu… Khi đó, phải dùng nhiều thuốc khác hỗ trợ điều trị các bệnh đó mới là chính, còn điều trị ngoại tâm thu thất chỉ là một phần trong hỗ trợ điều trị những bệnh này.

5. Xét nghiệm và chẩn đoán

Nếu bác sĩ nghi ngờ có các cơn co thắt sớm thất, đầu tiên có thể chỉ định là điện tim. Xét nghiệm này có thể phát hiện nhịp đập sớm, xác định mô hình và nguồn của nó, và bất kỳ bệnh tim tiềm ẩn.

Nếu trải nghiệm thường xuyên các cơn co tâm thất sớm, có thể không được phát hiện trong thời gian ngắn bằng điện tâm đồ tiêu chuẩn. Có thể cần điện tâm đồ theo dõi Holter hay ECG ghi sự kiện cho 24 giờ hoặc nhiều hơn để nắm bắt nhịp bất thường bất kỳ:

  • ECG tiêu chuẩn. Trong điện tâm đồ tiêu chuẩn, bộ cảm biến (điện cực) được gắn vào ngực và chân tay để tạo ra một hồ sơ các tín hiệu điện đi qua tim. Nó thường được thực hiện trong phòng khám và bệnh viện, chỉ kéo dài vài phút.
  • ECG gắng sức. Thử nghiệm chẩn đoán sử dụng điện tim để ghi lại hoạt động điện của tim trong khi đi bộ trên máy chạy bộ hay đạp xe đạp tại chỗ. Nó có thể giúp xác định tầm quan trọng của các cơn co thất sớm. Khi nhịp đập sớm biến mất hoặc giảm tần xuất trong thử nghiệm, chúng thường được xem là vô hại. Mặt khác, nếu kích động thêm, nó có thể cho thấy nguy cơ cao hơn của vấn đề về nhịp tim nghiêm trọng.
  • Holter theo dõi. Thiết bị di động trong túi hoặc dây đeo vai. Nó tự động ghi lại hoạt động của tim trong thời gian toàn bộ 24 giờ, cung cấp cho bác sĩ cái nhìn mở rộng của nhịp tim.

Sử dụng phương pháp điện tâm đồSử dụng phương pháp điện tâm đồ

  • Ghi điện tâm đồ sự kiện. Thiết bị điện cầm tay cũng có thể được thực hiện trong túi hoặc đeo trên vai để giám sát các hoạt động của tim. Tuy nhiên, không giống như Holter, nó không ghi lại liên tục. Khi cảm thấy có các triệu chứng, nhấn nút, và điện tâm đồ ngắn được ghi lại. Điều này cho phép bác sĩ nhìn thấy nhịp tim tại thời điểm có các triệu chứng.

Điện tâm đồ Holter hoặc ghi sự kiện có thể giúp xác định các mô hình của các cơn co thắt sớm tâm thất. Hai nhịp đập sớm trong một hàng được gọi là lặp lại. Nhịp ngoại tâm thu thất nhịp ba có xu hướng vô hại. Những loại khác, chẳng hạn như nhịp đôi – xen kẽ nhịp đập bình thường và nhịp đập sớm – có thể liên quan với các triệu chứng. Hơn ba nhịp đập thất sớm trong một hàng được gọi là nhịp nhanh thất – có thể gây ra các triệu chứng và là một dấu hiệu của bệnh tim nghiêm trọng.

6. Biện pháp điều trị ngoại tâm thu thất

Việc điều trị hay không điều trị ngoại tâm thu thất tùy thuộc vào tình trạng của từng bệnh nhân. Điều trị ngoại tâm thu thất hiện nay theo hướng như sau:

6.1. Đối với những ngoại tâm thu thất cơ năng ở những bệnh nhân không có bệnh tim mạch

Không cần điều trị vì bệnh thường lành tính và tiên lượng tốt. Chỉ bắt đầu điều trị ở những bệnh nhân có các triệu chứng cơ năng dồn dập như đau ngực, khó thở. Việc điều trị  bắt đầu bằng thay đổi lối sống như bỏ các chất kích thích (rượu bia, cà phê, thuốc lá,…), tập luyện thể dục. Chú ý đến các thuốc đang sử dụng có nguy cơ gây ngoại tâm thu thất và chú ý điều chỉnh điện giải máu.

Nếu việc thay đổi lối sống không hiệu quả thì có thể chuyển sang dùng thuốcNếu việc thay đổi lối sống không hiệu quả thì có thể chuyển sang dùng thuốc

Nếu các biện pháp trên không hiệu quả có thể chuyển sang dùng thuốc. Thuốc lựa chọn đầu tay để điều trị ngoại tâm thu thất cơ năng là thuốc chẹn bêta giao cảm liều thấp. Có thể dùng Propranolol 5-20mg, 4 lần/ngày hay các thuốc bêta khác với liều lượng tương đương.

6.2. Đối với ngoại tâm thu thất thực tổn trên bệnh nhân có bệnh tim mạch cấp tính

Thường gặp nhất là ngoại tâm thu thất có nguy cơ chuyển thành nhịp nhanh thất hoặc rung thất ở các bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp, phù phổi cấp, hở động mạch chủ cấp,viêm cơ tim cấp, viêm màng ngoài tim, hội chứng Prinzmetal, sau can thiệp động mạch vành…

Ở trường hợp này, thuốc sử dụng hàng đầu là Lidocain tiêm tĩnh mạch theo chỉ định của bác sĩ. Nếu Lidocain không có tác dụng hoặc bệnh nhân không dung nạp được, có thể sử dụng Procainamid để thay thể.

6.3. Đối với ngoại tâm thu thất ở bệnh nhân có bệnh tim mạn tính

Ngoại tâm thu thất sau nhồi máu cơ tim và suy tim:

  • Thuốc ức chế bêta được chỉ định cho bệnh nhân nhồi máu cơ tim không triệu chứng hay có triệu chứng nhẹ nếu ngoại tâm thu thất là nguy hiểm.
  • Amiodarone được chỉ định khi bệnh nhân suy tim nặng sau nhồi máu cơ tim.
  • Tùy từng trường hợp có thể chỉ định đặt máy phá rung tự động trong tim.
  • Ngoại tâm thu thất ở bệnh nhân có bệnh cơ tim phì đại hay dãn nở, đây là yếu tố có nguy cơ gây tử vong. Hiệu quả của các thuốc chống loạn nhịp trong trường hợp này là chưa chắc chắn. Thuốc thường dùng là : thuốc chẹn kênh canxi và thuốc chẹn bêta.
  • Ngoại tâm thu thất ở bệnh nhân sa van 2 lá: thuốc dùng hàng đầu là nhóm ức chế bêta.

Xem thêm: Nhịp tim chậm là bệnh gì? Được điều trị như thế nào?

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close