Sống khoẻ

Tiếng khóc của trẻ nói lên điều gì? Làm gì khi trẻ quấy khóc?

Nhiều phụ huynh cảm thấy rất căng thẳng khi con quấy khóc và tìm cách hiểu tiếng khóc của con để đáp ứng. Nhưng ‘giải mã’ tín hiệu này không phải điều dễ dàng, nhất là nếu bạn mới lần đầu làm cha mẹ. Không phải lúc nào bé cũng khóc vì đói hay tã bị dơ, bé có thể khóc vì muốn được ôm ấp hoặc ngược lại vì muốn được nghỉ ngơi.

1. Đoán ý trẻ thông qua tiếng khóc

Cách mà bạn ứng xử khi trẻ khóc chính là những ngôn ngữ chung đầu tiên. Nếu sự dỗ dành khiến con nguôi ngoài, cha mẹ sẽ cảm thấy mãn nguyện. Ngược lại, sẽ là cảm giác bất lực, mệt mỏi nếu bé cứ khóc dai dẳng và không thể dỗ dành. Cha mẹ cần hiểu rằng một số bé hay khóc hơn những đứa trẻ khác.

Cha mẹ cần hiểu ý trẻ thông qua tiếng khócCha mẹ cần hiểu ý trẻ thông qua tiếng khóc

Nhìn chung, 3 tháng đầu sau sinh sẽ là giai đoạn cha mẹ khá vất vả vì đây là thời kỳ bé quấy khóc nhiều nhất, đặc biệt là lúc chiều muộn và chớm tối. Trong 3 tháng đầu đời, rất khó đoán biết lý do khóc của trẻ, bé có thể bất chợt khóc bất chợt nín và nhiều khi việc ôm ấp, dỗ dành hay cho bú cũng chẳng thể làm dịu tiếng khóc của trẻ.

Ngày càng có nhiều ý kiến ủng hộ quan điểm cho rằng tiếng khóc của trẻ là tín hiệu có thang bậc, âm thanh càng cao hoặc càng mạnh thì sự bất an của trẻ càng lớn, nhưng không thể dựa vào đây để đoán biết chính xác lý do khiến bé khóc. Khi bé được khoảng 3 tháng tuổi, tiếng khóc đã mang nhiều thông điệp hơn, và bé sẽ dùng các tiếng khóc khác nhau để thể hiện những điều khác nhau. Thay đổi này tương ứng với sự tăng trưởng khả năng giao tiếp xã hội của trẻ.

Sau đây là các lý do thường gặp khiến bé quấy khóc:

Trẻ đói bụng

Đây là điều đầu tiên bố mẹ cần nghĩ tới khi trẻ khóc. Khi đói, trẻ hay khóc và kèm theo các dấu hiệu: quấy khóc xen giữa là các động tác mút tay, nhóp nhép miệng. Khi cho trẻ bú xong, sau khoảng thời gian ngắn trẻ khóc lại, đây có thể là dấu hiệu cho biết trẻ chưa được bú no.

Tã trẻ bị bẩn, quá ẩm ướt do nước tiểu và phân của trẻ

Trẻ khóc khi tã bị bẩn, ẩm ướtTrẻ khóc khi tã bị bẩn, ẩm ướt

Trẻ sẽ báo hiệu cho cha mẹ biết mình muốn thay tã bằng cách khóc nhưng tiếng khóc thường bình thường, không có gì đặc biệt, đôi khi thét to lên, nước mắt dàn dụa. Nguyên nhân này có thể giải quyết bằng cách kiểm tra tã của trẻ, tốt nhất ba mẹ nên thay bỉm tã cho trẻ 2-3 giờ/lần để tránh hăm đỏ từ bỉm tã của trẻ và thay ngay lập tức nếu trẻ ị ra tã bỉm.

Trẻ buồn ngủ

Đối với trẻ lớn và người lớn, khi buồn ngủ có thể ngủ bất cứ đâu và bất cứ lúc nào. Nhưng với trẻ em thì khác, khi buồn ngủ chúng thường quấy khóc và gắt ngủ, lấy tay dụi mắt, gãi đầu gãi tai, một số bé có thể mút tay, ban đầu khóc tương đối nhỏ, nếu xung quanh ồn ào quá không ngủ được thì trẻ sẽ khóc to và liên tục hơn. Lúc này để dỗ trẻ, chỉ cần ôm ấp vỗ về trẻ thì trẻ sẽ ngừng khóc và ngủ.

Trẻ muốn làm nũng, muốn được ôm ấp

Nhiều cha mẹ nghĩ rằng khi bế và ôm ấp con quá nhiều rất dễ làm hư trẻ, tuy nhiên trong những tháng đầu đời trẻ rất cần sự âu yếm vỗ về của cha mẹ. Do vậy khi trẻ làm nũng muốn được ôm ấp, trẻ sẽ có các biểu hiện sau: trẻ khóc lúc cao, lúc thấp, có thể không có nước mắt, chân tay múa máy lung tung, mắt nhìn sang trái sang phải.

Trẻ khóc khi muốn được ôm ấpTrẻ khóc khi muốn được ôm ấp

Trẻ bị khó chịu ở vùng bụng: đầy hơi, đau bụng hoặc các vấn đề khác

Trong thực tế, chứng đau bụng ở trẻ sơ sinh (colic) được định nghĩa là tình trạng khóc không thể dỗ dành, ít nhất 3 giờ mỗi ngày, 3 ngày mỗi tuần và kéo dài ít nhất 3 tuần liền. Nếu bé thường xuyên quấy khóc ngay sau khi bú, có thể bé bị đau bụng. Nhiều bố mẹ tự chữa cho con bằng thuốc chống đầy hơi. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các thuốc này.

Kể cả nếu bé không bị chứng colic và chẳng bao giờ bị đau bụng sau khi bú, một vài đợt đầy hơi ở bụng cũng có thể hành hạ bé khổ sở. Nếu bạn nghi ngờ bé đầy hơi, hãy thử các biện pháp đơn giản như đặt bé nằm ngửa, nắm hai chân của con và cho bé cử động như đang đạp xe. Một số nguyên nhân khác có thể gây đau bụng ở trẻ nhỏ: trào ngược dạ dày thực quản, viêm dạ dày ruột, ….

Quá lạnh hoặc quá nóng

Khi con bạn cảm thấy lạnh ví dụ như khi bạn trút bỏ quần áo của bé để thay bỉm hoặc vệ sinh cho bé, bé có thể phản ứng bằng cách khóc.

Trẻ sơ sinh thích được ủ ấm nhưng không quá nóng. Nhìn chung, trẻ ít khi phàn nàn vì bị nóng so với bị lạnh, và khi bị nóng chúng sẽ không khóc gay gắt như khi bị lạnh.

Do trẻ hoảng sợ

Tình trạng hoảng sợ này của trẻ có thể do tiếng động lớn, ánh sáng hay đêm tối… Lúc này trẻ khóc thét lên, toàn thân dãy dụa lung tung.

Trẻ khóc vì mọc răng

Mọc răng làm trẻ thấy khó chịuMọc răng làm trẻ thấy khó chịu

Mọc răng có thể là một trải nghiệm đau đớn khi từng chiếc răng nhú lên, xuyên qua lớp lợi cứng. Mức độ khổ sở vì mọc răng ở các bé rất khác nhau, nhưng nhìn chung chẳng bé nào tránh khỏi bực bội hoặc rơi nước mắt tại một thời điểm nhất định trong suốt thời kỳ mọc răng.
Nếu bé có vẻ bị đau mà bạn không biết rõ nguyên nhân, hãy thử đưa tay thăm dò lợi bé. Bạn sẽ vô cùng ngạc nhiên phát hiện ra những đầu răng cứng đang nhú lên nếu bé mọc răng.

Thông thường, bé thường mọc chiếc răng đầu tiên khi được 4-7 tháng tuổi, nhưng chuyện này cũng có thể xảy ra sớm hơn hoặc muộn hơn.

Trẻ bị đau đớn, rối loạn khó chịu hay trong cơ thể mắc các bệnh lý

    • Trẻ khóc từng cơn, kèm theo nôn mửa, đại tiện phân lẫn máu, là trẻ có khả năng lồng ruột.
    • Trẻ khóc thét liên tục, thỉnh thoảng ngừng một lát, rồi lại tiếp tục, kèm theo nôn mửa là trẻ có khả năng có bệnh ở não hay màng não.
    • Trẻ khóc thét, không nhanh, không chậm, đều đều, sắc mặt trắng nhợt, vã mồ hôi, nôn mửa, tiêu chảy, không cho sờ vào bụng, nếu sờ vào thì khóc to hơn là trẻ có khả năng viêm ruột cấp, tiêu hóa trục trặc, ký sinh trùng (giun) hoành hành.
    • Trẻ khóc giọng khàn khàn, khóc liên tục, nhất là về đêm, khó thở, kèm theo sốt bỏ bú là trẻ có khả năng bị viêm amidan cấp.
    • Trẻ khóc với âm điệu bình thường, trẻ ở trạng thái không yên, dỗ thế nào cũng không nín, đó là trẻ bị đau đầu, ngạt mũi, cảm cúm.
    • Trẻ khóc xong lại thở khò khè là trẻ có khả năng viêm phổi.
    • Trẻ khóc tím tái mặt: đây là dấu hiệu rất nguy hiểm có thể gây nên tình trạng tử vong ở trẻ, đặc biệt là các trẻ sau khi sinh. Đây là dấu hiệu cho thấy trẻ có nguy cơ rất cao bị tĩnh mạch phổi trở về bất thường hoàn toàn thể trên tim có tắc nghẽn bệnh lý tim mạch phức tạp.

Đặc biệt chú ý khi trẻ khóc đến tím tái mặtĐặc biệt chú ý khi trẻ khóc đến tím tái mặt

    • Trẻ khóc yếu ớt, xen lẫn tiếng rên ngắt quãng là trẻ có khả năng viêm phổi và suy tim, phải theo dõi sát sao.
    • Trẻ khóc không yên, kèm theo sốt, lắc đầu, vò tai, lấy tay ép vào vành tai lại càng khóc dữ dội là trẻ có khả năng viêm tai giữa.
    • Trẻ khóc suốt đêm, sợ hãi, vã mồ hôi nhiều là trẻ có khả năng bị còi xương giai đoạn đầu.
    • Trẻ khóc trước khi ngủ là thường trẻ bị giun kim, ở cửa hậu môn bò ra, gây ngứa ngáy, khó chịu.
    • Trẻ khóc khi đi tiểu tiện thường là trẻ bị viêm đường tiểu, có thể thấy miệng niệu đạo nhiễm trùng, tấy đỏ.
    • Trẻ khóc, không chịu bú, hễ ngậm vú thì khóc là trẻ có khả năng niêm mạc lợi bị sưng, viêm miệng, nên không bú được.
    • Trẻ khóc dữ dội, luôn tay quờ quạng, vơ nắm mọi vật để ôm vào người là trẻ có khả năng bị mọc mụn, do ẩm nóng, gây ngứa ngáy, khó chịu.
    • Trẻ khóc sau khi đi đại tiện thường là trẻ bị rạn nứt hậu môn.

2. Làm gì trẻ quấy khóc?

  • Cố gắng giữ bình tĩnh. Thái độ bình tĩnh trước tiếng khóc của trẻ sẽ giúp bạn tỉnh táo nhận ra những thông điệp mà bé muốn chuyển tải. Dỗ dành con bằng giọng nói nhẹ nhàng.
  • Khám phá sức mạnh của sự vuốt ve. Khi cảm thấy bất an, bé thường muốn được cha mẹ vuốt ve để lấy lại bình tĩnh. Vuốt ve giúp bé bớt căng thẳng và có được cảm giác an toàn. Khi thấy an toàn, bé sẽ tự bình tĩnh trở lại. Hãy cố gắng bồng bế bé nhiều hơn, điều này có thể làm giảm bớt những cơn khóc của trẻ.

Vuốt ve giúp bé bớt căng thẳngVuốt ve giúp bé bớt căng thẳng

  • Sắp xếp các hoạt động trong ngày theo lịch trình của con. Ví dụ, nếu bé thường khóc vào một thời điểm nhất định buổi tối thì đừng bố trí làm việc gì vào lúc này. Cân nhắc để ăn tối trước thời điểm bé thường khóc.
  • Cho phép mình tách khỏi bé một lúc. Nhờ người thân hay bạn bè trông hộ bé ít phút để bạn có thể đi dạo quanh khu mình ở. Nếu không tìm được ai giúp và bạn cảm thấy mình sắp ‘nổ tung’, hãy đặt bé vào nơi an toàn, chẳng hạn như cũi của bé, và ‘trốn’ sang phòng khác hay chạy ra ngoài sân trong ít phút.
  • Cố gắng ngủ một chút. Tranh thủ chợp mắt giây lát khi bé ngủ ngày, nhất là nếu bé hay quấy khóc ban đêm. Nếu có thể, hãy nhờ bạn bè trông bé một lúc để mẹ tranh thủ ngủ thêm.
  • Nếu thời tiết thuận lợi, hãy đưa bé ra ngoài thay đổi không khí.

Có thể những người xung quanh sẽ cho rằng bạn đang nuông chiều con thái quá khi bạn tìm cách đáp ứng các yêu cầu của trẻ mỗi khi bé khóc. Hãy an tâm rằng bạn không thể làm hư một đứa trẻ sơ sinh. Khi bạn phản ứng nhanh chóng mỗi khi con khóc, bạn tạo cho con cảm giác an toàn, rằng bạn luôn bên con và bảo vệ bé. Khi bạn bế con lên để dỗ dành, hãy tự hào vì mình đã làm theo bản năng của người làm cha mẹ.

Xem thêm: Vai trò của vitamin D và dấu hiệu trẻ bị thiếu vitamin D

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close