Sống khoẻ

Sữa mẹ có màu và vị như thế nào? Tại sao nên nuôi con bằng sữa mẹ?

Trong 6 tháng đầu, chỉ cho trẻ bú hoàn toàn sữa mẹ mà không cần ăn uống gì thêm. Từ tháng thứ 7 bắt đầu cho trẻ ăn bổ sung đồng thời cho bú càng nhiều càng tốt. Nên cho trẻ bú kéo dài tới 24 tháng hoặc lâu hơn, không cai sữa cho trẻ trước 12 tháng tuổi.

1. Màu và vị của sữa mẹ?

1.1. Sữa mẹ có vị gì?

Nhìn chung, sữa mẹ được xem là bình thường khi có mùi thơm đặc trưng, vị nhạt, không quá mặn hay ngọt. Đặc biệt, khi bé mới chào đời, nguồn sữa mẹ lúc này (sữa non) còn rất đặc và thơm, sau đó sẽ bắt đầu lỏng dần. Sữa mẹ không giống với sữa bò, sữa dê hay bất kỳ loại sữa công thức nào khác. Do đó, không thể so sánh và dựa trên các dạng sữa này mà đánh giá sữa mẹ có bất thường hay không.

Bình thường, sữa mẹ sẽ có vị nhạt, không quá ngọtBình thường, sữa mẹ sẽ có vị nhạt, không quá ngọt

Trên thực tế, sữa mẹ có vị gì sẽ rất khác nhau tùy theo cơ địa của mỗi người phụ nữ, cũng như chế độ ăn uống của họ trong thời gian nuôi con bằng sữa mẹ. Loại thực phẩm mà mẹ tiêu thụ có thể ảnh hưởng rất lớn đến mùi vị của sữa. Đôi khi, sữa sẽ có vị quá mặn hoặc quá ngọt so với độ nhạt thường thấy. Nếu sữa mẹ đã vắt ra ngoài và lưu trữ trong môi trường, hương thơm và mùi vị của sữa cũng bị biến đổi, có thể tanh, nồng hoặc chua hơn lúc ban đầu.

Các yếu tố ảnh hưởng đến mùi vị sữa mẹ

Sự khác nhau trong thực đơn ăn uống của mỗi người phụ nữ sẽ dẫn tới vị sữa tiết ra cũng sẽ không hề giống nhau. Những loại thực phẩm sau đây sẽ có ảnh hưởng trực tiếp tới đặc tính nguyên bản của sữa mẹ, bao gồm:

  • Gia vị nồng như tiêu, ớt, tỏi: Gây ra mùi vị hôi nồng tương tự làm biến đổi vị sữa mẹ.

Gia vị nồng như tiêu, ớt, tỏiGia vị có vị nồng ảnh hưởng đến mùi vị của sữa mẹ

  • Thực phẩm đóng hộp và chế biến sẵn: Hàm lượng natri rất cao trong những loại thức ăn này khiến cho sữa có vị mặn
  • Chuối, ngũ cốc và các loại trái cây: Đây là nguồn dinh dưỡng không chỉ giúp lợi sữa mà còn làm sữa thơm ngon hơn

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng thì cơ địa cũng là nguyên nhân khiến sữa mẹ có vị khác nhau. Ví dụ như:

  • Enzyme tiêu hóa lipase: Nếu trong cơ thể mẹ chứa nhiều chất này sẽ khiến cho sữa sau khi vắt ra ngoài có vị tương tự như xà phòng
  • Lactose: Đây là một thành phần của đường carbohydrate, có nồng độ cao trong máu khi mẹ được bồi bổ đủ chất và làm cho sữa có vị ngọt.

1.2. Sữa mẹ màu gì là tốt?

Thông thường, sữa mẹ sẽ có màu trắng đục hoặc hơi ngả vàng. Thế nhưng, điều này không phải luôn luôn chuẩn xác vì sữa mẹ sẽ thay đổi màu sắc theo thời gian, thời điểm trong ngày và những thực phẩm mà người mẹ ăn. Tùy thuộc vào từng giai đoạn, sữa mẹ sẽ chuyển biến nhanh chóng về cả thành phần lẫn màu sắc như sau:

  • Sữa non: Sữa ở cuối của thai kỳ và vài ngày đầu tiên sau khi sinh. Bởi vì trong sữa non có chứa rất nhiều beta-carotene, sữa mẹ màu vàng nhạt hoặc cam là phổ biến.
  • Sữa chuyển tiếp: Sữa trong giai đoạn tiếp theo của sữa non. Lúc này, sữa mẹ tăng lên về số lượng cũng như biến chuyển về màu sắc, từ vàng sang trắng.
  • Sữa trưởng thành: Khoảng hai tuần sau sinh là sữa mẹ đã trưởng thành. Lượng sữa đầu trong ngày thường có màu xanh nhạt, xanh non hoặc ngả sang trắng trong. Tuy nhiên trong những lần bú sau đó, sữa mẹ đậm dần và đổi thành màu trắng hoặc vàng đục (sữa cuối).

Màu của sữa mẹ khác nhau qua từng giai đoạnMàu của sữa mẹ khác nhau qua từng giai đoạn

Như vậy có thể thấy, sữa mẹ màu gì là tốt sẽ còn phụ thuộc vào mỗi giai đoạn khác nhau. Sữa mẹ màu vàng, màu trắng hay xanh non nhạt cũng đều được xem là bình thường nếu khớp với từng thời điểm liệt kê ở trên.

Sữa mẹ có màu lạ

Bên cạnh yếu tố thời gian, màu sắc của sữa mẹ cũng bị tác động và ảnh hưởng rất lớn bởi một số loại thực phẩm, thảo dược, thực phẩm chức năng hoặc các loại thuốc. Đôi khi, các mẹ sẽ thấy sữa có màu khác lạ song cũng không nên quá hoảng hốt. Có thể đối chiếu với chế độ dinh dưỡng gần đây của bản thân để xem màu sắc của sữa mẹ như thế nào là tốt, bình thường hay nguy hiểm. Cụ thể là:

  • Sữa mẹ màu xanh lá cây: Nếu phụ nữ ăn nhiều rau xanh đậm màu hoặc dùng một số loại thảo mộc thì việc sữa có màu xanh lá cây cũng là dễ hiểu, có thể cho bé bú bình thường.
  • Sữa mẹ màu hồng, cam và đỏ: Tương tự như trên, các loại thực phẩm có những màu này như củ dền, cà rốt, gấc hay nước ép trái cây, nước ngọt cũng làm biến đổi màu của sữa. Không cần ngưng cho bé bú trong trường hợp này.

Ăn củ dền có thể làm sữa mẹ có màu hồngĂn củ dền có thể làm sữa mẹ có màu hồng

  • Sữa mẹ có màu nâu, màu rỉ sét: Nhiều khả năng một chút máu đã lẫn vào trong sữa mẹ nhưng cũng không gây hại gì cho bé. Phần lớn sữa sẽ tự động trở lại màu sắc bình thường trong vòng vài ngày. Nhưng nếu tình trạng kéo dài hơn một tuần, phụ nữ có thể đến bệnh viện kiểm tra.
  • Sữa phân tách làm hai màu: Hiện tượng này xảy ra khi phụ nữ vắt sữa vào chai/túi và tích trữ sữa mẹ trong tủ lạnh. Đây không phải là dấu hiệu sữa đã bị hỏng nên mẹ có thể trộn đều hoặc lắc nhẹ bình sữa để tiếp tục cho bé sử dụng.
  • Sữa mẹ màu vàng: Ngoài màu vàng tự nhiên thì khi lưu trữ sữa trong tủ đông sữa cũng sẽ có màu vàng.
  • Sữa mẹ có màu đen: Chất kháng sinh Minocin (minocycline) được cho là có liên quan đến màu sắc này trong sữa mẹ.

Các chuyên gia trên thế giới đều không khuyến khích việc sử dụng kháng sinh trong thời gian cho con bú. Chính vì vậy, phụ nữ nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi uống bất kỳ loại thuốc nào để đảm bảo an toàn cho cả hai mẹ con.

2. Thành phần dinh dưỡng của sữa mẹ

Sữa mẹ có đầy đủ các chất dinh dưỡng nhất là từ 10 -15 ngày sau sinh nên các bác sĩ khuyên các mẹ hãy cho con bú ngay từ khi lọt lòng. Sữa mẹ có các thành phần chính sau: Chất béo, chất đạm, carbohydrate, kháng thể thụ động, vitamin và khoáng chất, men và hormone.

Chất béo (lipid)

Chất béo là thành phần quan trọng và chủ yếu nhất trong sữa mẹ. Chất béo trong sữa mẹ cung cấp 50% năng lượng hàng ngày cho bé. Chất béo trong sữa mẹ chủ yếu là Triglyceride và các acid béo dài : AA và DHA giúp sự phát triển võng mạc, bộ não, các mô thần kinh và hệ miễn dịch của bé hoàn thiện. MHO cũng làm một loại acid béo ngắn trong sữa mẹ có tính năng đẩy chất thải và vi khuẩn ra khỏi ruột của bé, giống như tác dụng của chất xơ (trong sữa mẹ không có chất xơ).

Do đó, bé bú mẹ hoàn toàn không bị táo bón hay tiêu chảy dù bé đi nhiều lần 2 ngày hay nhiều ngày 1 lần phân vẫn mêm, vàng không bị vón cục.

Chất béo còn là dung môi để giúp hấp thụ một số vitamin quan trọng.

Chất béo là thành phần chủ yếu của sữa mẹChất béo là thành phần chủ yếu của sữa mẹ

Chất đạm (Protein)

Ngoài chất béo thì protein là một thành phần sữa mẹ không thể bỏ qua. Chất đạm cung cấp amino-acid cho bé, giúp tăng trưởng cơ và xương, tạo kháng thể, làm dung môi cho hormone, tạo các men cần thiết. Chất đạm bao gồm: WHEY protein và CASIEN protein.

WHEY protein: chiếm 60% (a-lactalbumin, lysozyne, lactoferrin, immunoglobulin …). Bên cạnh chức năng dinh dưỡng, whey protein với các thành phần trên có chức năng bảo vệ, đào thải chất dư thừa, cặn bã, các chất độc, tế bào lạ ra ngoài cơ thể. Whey protein sữa mẹ ở dạng lỏng giúp trẻ tiêu hóa và hấp dụ thễ dàng trong ruột giúp hoàn chỉnh niêm mạc ruột, tạo kháng thể …

CASIEN protein: chiếm 40% trong sữa, có chức năng chính là đạm dinh dưỡng, kết tủa trong ruột dạng mềm như đậu phụ dễ tiêu hóa hấp thụ.

Chất bột đường (Cacbohydrat)

Disaccharide Lactose còn gọi là đường Lactose là thành phần chính trong sữa mẹ, cung cấp 40% năng lượng cần thiết cho sự tặng trưởng, phát triển của bé. Lactose và Oligosaccharide được xem là 2 cacbohydrat quan trọng và chủ yếu nhất của sữa mẹ. Tác dụng chính của chúng là hỗ trợ sự phát triển của não bộ, đồng thời giúp trẻ có được một hệ đường ruột khỏe mạnh, tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng tốt.

Sữa mẹ chứa nhiều thành phần cần thiết cho trẻSữa mẹ chứa nhiều thành phần cần thiết cho trẻ

Kháng thể (thụ động)

Thành phần của sữa mẹ là yếu tố chính giúp trẻ khỏe mạnh và chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài. Mỗi cữ bú có hàng triệu bạch cầu sống từ sữa mẹ và các globulin miễn dịch được đi vào cơ thể của trẻ. Khi bé bị các y vi khuẩn tấn công, các chất này sẽ đóng vai trò bảo vệ trẻ lớn lên khỏe mạnh.

Vitamin và khoáng chất

Sữa mẹ có chứa nhiều sắt, canxi và selen, tất cả đều dễ hấp thu. Chúng không chỉ cho trẻ một bộ xương và răng chắc khỏe, một hệ miễn dịch khỏe mạnh mà còn đem lại lợi ích rất nhiều cho sự phát triển trí não.

Men và hormone

Sữa mẹ bao gồm men tiêu hóa lipase, amylase, hormone prolactin, thyroid, oxytocin có vai trò tăng sức khỏe của đường ruột, cân bằng sinh hóa.

Các loại men và hormone này có ảnh hưởng đến mùi vị của sữa mẹ, khi mẹ thay đổi khẩu phần ăn uống chúng sẽ thay đổi theo. Vì vậy chúng giúp bé dần dần làm quen với những thực phẩm khác nhau trong cuộc sống.

3. Vì sao cần cho con bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu?

Khi cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, trẻ sẽ được tăng cường kháng thể, nâng cao sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc các bệnh ngoài da, hen suyễn, béo phì… Sữa mẹ còn có vai trò giúp trẻ phát triển hệ miễn dịch tự nhiên bằng cách tạo điều kiện cho các vi khuẩn có lợi trong đường ruột phát triển, giúp diệt trừ các vi khuẩn có hại từ đó đẩy lùi nguy cơ nhiễm trùng và bệnh tật…Trẻ nuôi bằng sữa mẹ có chỉ số thông minh cao hơn.

Lợi ích của nuôi con bằng sữa mẹ kéo dài vượt qua thời kỳ cai sữa. Sữa mẹ còn có tác dụng phòng ngừa những bệnh chuyển hóa tim mạch như béo phì, cao huyết áp, lipid máu cao và bệnh tiểu đường loại 2.

Bên cạnh đó, cho con bú trong những tháng đầu đời là thời khắc thiêng liêng giúp bạn và bé gần nhau hơn. Điều này đem lại tình mẫu tử gắn bó thiêng liêng cho cả bạn và bé.

Ngoài ra khi cho con bú, mẹ cảm thấy rất hạnh phúc khi nhìn thấy con khỏe mạnh, con lớn lên mỗi ngày và mẹ biết rằng mẹ đã cho con điều tốt nhất mà mẹ có thể.

Bên cạnh đó việc cho con bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu cũng đem lại nhiều lợi ích cho bà mẹ như giảm cân sau sinh, tử cung thu hồi nhanh, giảm chảy máu sau sinh. Bên cạnh đó còn trì hoãn thời điểm rụng trứng và chu kỳ kinh nguyệt. Nuôi con bằng sữa mẹ làm giảm nguy cơ ung thư vú, ung thư buồng trứng và có thể làm giảm nguy cơ loãng xương khi đến thời kỳ mãn kinh.

Nuôi con bằng sữa mẹ giúp trẻ phát triển toàn diệnNuôi con bằng sữa mẹ giúp trẻ phát triển toàn diện

Trẻ được nuôi bằng sữa mẹ có điều kiện phát triển toàn diện và phát triển hệ thống cơ quan:

  • Não – chỉ số IQ cao hơn (cholesterol và các chất béo khác trong sữa mẹ có tác dụng hỗ trợ sự phát triển của mô thần kinh).
  • Mắt – thị lực tốt hơn.
  • Tai – ít bị nhiễm trùng tai hơn.
  • Miệng – bé bú mẹ từ 1 năm trở lên ít phải điều trị chỉnh nha hơn. Động tác bú mẹ giúp cải thiện sự phát triển cơ mặt. Những thay đổi tinh tế của mùi vị sữa mẹ giúp bé học cách làm quen với các thực phẩm bổ sung đa dạng.
  • Hệ hô hấp – ít bị nhiễm trùng hô hấp trên hơn và nếu bị thì thường nhẹ hơn. Trẻ ít khò khè, ít viêm phổi và cúm hơn.
  • Tim mạch – nhịp tim thấp hơn.Trẻ bú mẹ có thể có hàm lượng cholesterol thấp hơn khi trưởng thành.
  • Hệ tiêu hóa – ít tiêu chảy, ít nhiễm trùng dạ dày ruột hơn. Bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu trở lên làm giảm nguy cơ dị ứng thực phẩm. Đồng thời, nó cũng làm giảm nguy cơ bị viêm loét đại tràng cũng giảm khi trẻ đến tuổi trưởng thành.
  • Hệ miễn dịch – bé bú mẹ có đáp ứng tốt hơn với tiêm chủng phòng bệnh. Sữa mẹ giúp hệ miễn dịch của trẻ trưởng thành tốt hơn và làm giảm nguy cơ ung thư thời kỳ trưởng thành.
  • Hệ nội tiết – giảm nguy cơ đái tháo đường.
  • Thận – với lượng muối và protein thấp hơn, sữa mẹ làm giảm gánh nặng đến thận.
  • Hệ tiết niệu – ít nhiễm trùng hơn
  • Cơ khớp – ít bị viêm khớp dạng thấp .
  • Da – ít bị chàm dị ứng hơn.
  • Tăng trưởng – bé dưới 1 tuổi mảnh mai hơn và ít bị béo phì về sau.
  • Ruột – ít bị táo bón, đi ngoài phân đỡ gắt mùi hơn.

Xem thêm: Cách chăm sóc trẻ từ lúc mới sinh đến khi đầy tháng!

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close