Sống khoẻ

Phình mạch máu não nguy hiểm như thế nào?

Vỡ phình mạch máu não hay gây xuất huyết dưới nhện –biến cố có tỉ lệ tử vong cao. Trung bình 10% bệnh nhân xuất huyết dưới nhện chết trước khi vào viện, 25% chết trong vòng 24h, xấp xỉ 45% chết trong vòng 30 ngày.

1. Phình mạch máu não là gì?

Phình mạch máu não là tình trạng một đoạn mạch máu não bị phình to ra hoặc căng phồng lên, thường xảy ra khi thành mạch bị yếu. Phình mạch máu não có thể xảy ra ở bất cứ đoạn mạch nào và ở bất cứ thời điểm nào. Phình mạch máu não là một bệnh lý nghiêm trọng để lại nhiều biến chứng nguy hiểm thậm chí là tử vong.

Phình mạch máu não là bệnh lý có nhiều biến chứng nguy hiểmPhình mạch máu não là bệnh lý có nhiều biến chứng nguy hiểm

Theo thống kê ở Hoa Kỳ và các nước châu Âu, tỷ lệ mắc bệnh phình mạch máu não chiếm khoảng 1,5-8%, ước tính trung bình khoảng 5% dân số và chủ yếu ở độ tuổi 50-65 tuổi. Thực tế lâm sàng cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ở nữ cao gấp 1,6 lần so với nam giới.

2. Phân loại phình mạch máu não

Vị trí thường gặp của túi phình mạch máu não là đoạn phân nhánh của các động mạch trong đó vị trí thường gặp nhất là ở động mạch thông trước. Có khoảng 30% các trường hợp phình mạch là ở động mạch cảnh trong và động mạch thân sau. Ngoài ra, có thể gặp phình mạch ở động mạch tiểu não, động mạch thân nền hay động mạch đốt sống…

2.1. Phân loại theo cấu trúc

  • Phình mạch dạng túi là tình trạng khối phình mạch máu có hình dạng như quả dâu, thường xuất hiện ở các nhánh mạch có tách đôi. Trên lâm sàng chủ yếu gặp phình mạch dạng túi, nó chiếm tới 66-98% tổng số bệnh nhân bị phình mạch máu não.

Phình mạch máu não dạng túiPhình mạch máu não dạng túi

  • Phình mạch bóc tách là tình trạng máu tụ ở trong thành nội mạch qua một điểm rách ở lớp nội mạc. Khi khối máu đẩy vào trong lòng mạch thì gây nên tắc mạch, thường gặp trong chấn thương và tăng huyết áp.
  • Phình mạch hình thoi là những đoạn động mạch bị phình giãn, khúc khuỷu và trải dài. Phình mạch hình thoi thường gặp trong xơ vữa động mạch và các bất thường về cấu trúc động mạch mà hay gặp là động mạch thân nền.
  • Phình mạch do nhiễm khuẩn chiếm 2-3% tổng số các ca phình mạch máu não, nguyên nhân thường do đông máu gặp trong các sùi trong viêm màng trong tim do liên cầu hoặc tụ cầu.
  • Ngoài ra còn có phình mạch do viêm, phình mạch do chấn thương, phình mạch do khối u hay phình mạch đi kèm với dị dạng tĩnh mạch động mạch….

2.2. Phân loại theo kích thước

Có rất nhiều tài liệu phân chia kích thước của túi phình khác nhau.

  • Thường những trường hợp có túi phình nhỏ hơn 5mm sẽ ít khi bị vỡ.
  • Các túi phình có kích thước từ 6-10mm dễ bị vỡ gây chảy máu dưới nhện.
  • Các túi phình mạch khổng lồ ít chảy máu mà có xu hướng tiến triển lâu dài để lại nguy cơ biến chứng cao, dễ gây tử vong sau một thời gian nhất định.

3. Nguyên nhân gây phình mạch máu não

Bệnh phình mạch máu não thường xảy ra ở các đoạn ngã ba hay đoạn phân nhánh của động mạch do ở vị trí này, thành mạch thường yếu hơn các đoạn mạch khác.

Nguyên nhân gây phình mạch máu não bao gồm:

  • Do tập luyện thể dục thể thao quá sức.

Tập luyện thể thao quá sức cũng khiến phình mạch máu nãoTập luyện thể thao quá sức cũng khiến phình mạch máu não

  • Do dùng quá nhiều chất kích thích đặc biệt là cà phê, soda…
  • Do quan hệ tình dục không đúng cách.
  • Do chấn thương hay các bệnh lý nhiễm trùng khác trên vùng não.
  • Do bị chèn ép bởi các khối u.
  • Phình mạch bẩm sinh do dị dạng bẩm sinh ở thành mạch.

4. Triệu chứng phình mạch máu não

Phình mạch máu não thường có hai loại triệu chứng:

  • Các triệu chứng xuất hiện từ khi có túi phình đến trước khi bị vỡ.
  • Triệu chứng xuất hiện sau khi vỡ túi phình.

Một số người bệnh dù bị phình mạch máu não nhưng vẫn không có bất cứ triệu chứng nào trước khi nó bị vỡ.

Dấu hiệu quan trọng nhất đó chính là dấu hiệu báo hiệu trước khi túi phình bị vỡ. Khoảng 30-60 % người bệnh cảm thấy đau đầu cảnh báo từ nhiều ngày đến nhiều tuần trước khi vỡ túi phình.

Đa phần người bệnh sẽ cảm thấy đau đầuĐa phần người bệnh sẽ cảm thấy đau đầu

Tùy vào từng loại phình mạch máu não mà sẽ có những triệu chứng khác nhau.

  • Phình mạch máu não biến chứng vỡ mạch: dấu hiệu đặc trưng nhất chính là các cơn đau đầu xuất hiện đột ngột. Bên cạnh đó còn một số triệu chứng đi kèm như buồn nôn, nôn, cứng cổ, mờ mắt, nhạy cảm với ánh sáng, co giật, mất ý thức, mất tỉnh táo, sụp mí mắt
  • Phình mạch máu não biến chứng rò mạch: mạch máu bị phình rò ra một lượng máu không đáng kể, tình trạng này chỉ gây ra hiện tượng đau đầu đột ngột và cấp tính. Nhưng khi phình mạch máu não và có tình trạng rò mạch máu thì sẽ gây nên biến chứng nặng nề hơn.
  • Phình mạch máu não không có biến chứng: trường hợp này nếu mạch máu bị phình quá lớn sẽ gây chèn ép các tế bào não và thần kinh, khiến người bệnh cảm thấy: đau vùng dưới mắt, đồng tử giãn ra, thay đổi thị lực, 1 bên mặt có thể bị tê, yếu hoặc dị cảm, mí mắt sụp.

Khi thấy bất cứ dấu hiệu nào trên đây, bạn nên đến ngay cơ sở y tế để được cứu chữa kịp thời.

5. Đối tượng dễ bị phình mạch máu não

Khoảng 5% dân số bị phình mạch máu não. Phình mạch máu não có thể xảy ra ở bất cứ đối tuổi nào, đối tượng nào, tuy nhiên lứa tuổi hay gặp nhất là từ 50-60 tuổi. Phụ nữ có tỷ lệ mắc bệnh phình mạch máu não nhiều hơn nam giới. Tỷ lệ xuất hiện tăng theo độ tuổi.

Các nguy cơ khác như tăng huyết áp, hút thuốc lá, tiểu đường ….có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh phình mạch máu não.

Những trường hợp thừa cân, béo phì có nguy cơ hẹp mạch máu do xơ vữa còn những đối tượng nhẹ cân có nguy cơ mắc bệnh túi phình động mạch não.

Người thừa cân có nguy cơ phình mạch máu não cao hơn bình thườngNgười thừa cân có nguy cơ phình mạch máu não cao hơn bình thường

Những đối tượng nghiện ma túy, bệnh nhân bị chấn thương hoặc tổn thương mạch máu hay biến chứng từ một số loại bệnh nhiễm khuẩn máu có nguy cơ cao mắc bệnh phình mạch não.

6. Chẩn đoán và điều trị phình mạch máu não

6.1. Các phướng pháp chẩn đoán

Các bác sĩ sẽ chẩn đoán bằng những thông tin thu thập được từ một số xét nghiệm sau:

  • Chụp cắt lớp vi tính(CT scan):có thể giúp xác định nơi chảy máu trong não. Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn có túi phình bị vỡ gây xuất huyết dưới màng nhện có thể sử dụng cách chọc dò tủy sống.
  • Chụp cắt lớp vi tính mạch máu (CTA scan): là phương pháp chính xác để đánh giá mạch máu hơn so với chụp cắt lớp vi tính chuẩn. Xét nghiệm này kết hợp chụp CT scan, kỹ thuật máy tính đặc biệt và chất tương phản tiêm vào máu để tạo ra hình ảnh của các mạch máu.
  • Chụp cộng hưởng từ mạch máu (MRA): tương tự như chụp cắt lớp vi tính mạch máu, chụp cộng hưởng từ mạch máu sử dụng từ trường và năng lượng sóng vô tuyến để cung cấp hình ảnh các mạch máu bên trong cơ thể. Giống với chụp cắt lớp vi tính mạch máu và chụp động mạch não, chất cản từ thường được sử dụng trong chụp cộng hưởng từ mạch máu để làm cho các mạch máu hiện lên rõ ràng hơn.

Chụp cộng hưởng từ giúp chẩn đoán phình mạch máu nãoChụp cộng hưởng từ giúp chẩn đoán phình mạch máu não

  • Chụp mạch não: trong thủ thuật này, ống thông được đưa vào qua mạch máu ở bẹn hoặc cánh tay và di chuyển lên vào trong não. Sau đó, bác sĩ sẽ tiêm chất cản quang vào các động mạch não. Như với các phương tiện trên, thuốc cản quang cho phép nhìn thấy rõ trên X-quang mọi vấn đề trong các động mạch, bao gồm cả túi phình. Mặc dù thử nghiệm này là xâm lấn và mang nhiều rủi ro hơn so với các xét nghiệm trên nhưng lại là cách tốt nhất để xác định vị trí các phình mạch nhỏ hơn 5mm.

6.2. Các biện pháp điều trị phình mạch máu não

Nếu để bị xuất huyết lần 2, tỷ lệ tàn tật của người bệnh lên tới 60-80%. Các phương pháp điều trị phình mạch máu não sẽ tùy thuộc vào các trường hợp cụ thể, kích thước, vị trí và tình trạng của túi phình.

Có 2 phương pháp phẫu thuật điều trị phình mạch máu nãoCó 2 phương pháp phẫu thuật điều trị phình mạch máu não

Hiện nay, một số phương pháp điều trị phình mạch máu não phổ biến thường được dùng gồm:

  • Phương pháp phẫu thuật kẹp túi phình mạch máu não: phương pháp này được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa Ngoại Thần kinh. Phương pháp sử dụng một hoặc nhiều clip (kẹp) bằng kim loại để kẹp vào cổ túi phình mạch máu não. Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân sẽ được cho chụp hình mạch máu não để kiểm tra việc đóng kín túi phình và giữ lưu lượng máu não. Đây vẫn là một thủ thuật xâm lấn, một kỹ thuật khó và có thể để lại nhiều di chứng cho bệnh nhân.
  • Phương pháp nút túi phình mạch não bằng vòng xoắn kim loại (hay đặt coil): đây là một thủ thuật ít xâm lấn, được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa can thiệp nội mạch. Phương pháp này sử dụng một ống thông luồn qua động mạch đùi đi lên não. Một dây xoắn (coil) sẽ được đưa qua ống thông đến túi phình mạch não, làm tắc nghẽn khiến cho máu không chảy vào túi phình. Đây là một kỹ thuật cao trong can thiệp thần kinh, đem lại hiệu quả cao và an toàn toàn trong điều trị phình mạch não.

Cả hai phương pháp phẫu thuật kẹp túi phình và nút túi phình mạch não đều nhằm mục đích ngăn chặn xuất huyết lần thứ hai. Còn các tổn thương do lần xuất huyết trước vẫn không thể khắc phục được bằng hai phương pháp này. Chính vì vậy điều trị nội khoa cần được tiến hành giúp cho bệnh nhân hồi phục các thương tổn và ngăn ngừa phát sinh các biến chứng sau này.

Xem thêm: Tìm hiểu phình động mạch não và phẫu thuật động mạch não

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close