Sống khoẻ

Giãn tĩnh mạch thực quản: nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

1. Giãn tĩnh mạch thực quản là gì?

Giãn tĩnh mạch thực quản (varices) là bất thường, các tĩnh mạch giãn rộng ở phần dưới của thực quản – ống nối cổ họng và dạ dày. Giãn tĩnh mạch thực quản xảy ra thường xuyên nhất ở những người bị bệnh gan nghiêm trọng.

Giãn tĩnh mạch thực quản là các tĩnh mạch ở phần dưới của thực quản - ống nối cổ họng và dạ dày giãn rộngGiãn tĩnh mạch thực quản là các tĩnh mạch ở phần dưới của thực quản – ống nối cổ họng và dạ dày giãn rộng

Giãn tĩnh mạch thực quản phát triển khi lưu lượng máu bình thường đến gan chậm lại. Máu sau đó tràn vào các mạch máu nhỏ hơn gần đó, chẳng hạn như trong thực quản, gây ra các mạch sưng phồng lên. Đôi khi, giãn tĩnh mạch thực quản có thể vỡ, gây chảy máu đe dọa tính mạng.

Một số loại thuốc và các thủ tục y tế có sẵn để cầm máu do giãn tĩnh mạch thực quản. Những phương pháp điều trị tương tự có thể giúp ngăn ngừa chảy máu ở những người được chẩn đoán giãn tĩnh mạch thực quản.

2. Nguyên nhân gây giãn tĩnh mạch thực quản

Nguyên nhân của giãn tĩnh mạch thực quản thường thấy là do xơ gan. Chính vết xơ này đã ngăn cản dòng chảy của máu trong tĩnh mạch cửa, đây là tĩnh mạch chính dẫn máu từ dạ dày và ruột về gan, điều này tăng áp lực trong tĩnh mạch cửa và các tĩnh mạch khác gần đó và được gọi là tăng áp tĩnh mạch cửa. Kết quả của hiện tượng trên là máu cần phải tìm kiếm các con đường khác thông qua các tĩnh mạch nhỏ hơn, chẳng hạn như những tĩnh mạch ở phần dưới của thực quản, tĩnh mạch có vách mỏng chịu áp lực cao nên phình ra, đôi khi vỡ và gây chảy máu.

Nguyên nhân chủ yếu là do xơ ganNguyên nhân chủ yếu là do xơ gan

Nguyên nhân gây ra tình trạng giãn tĩnh mạch thực quản bao gồm:

  • Do xơ gan nặng bởi một số bệnh gan như: viêm gan, bệnh gan do rượu, bệnh gan nhiễm mỡ và xơ gan ứ mật.
  • Do có cục máu đông (huyết khối) trong tĩnh mạch cửa hoặc tĩnh mạch đổ vào tĩnh mạch cửa (tĩnh mạch lách) có thể gây giãn tĩnh mạch thực quản.
  • Do nhiễm ký sinh trùng. Một trong các loại sán gây ra là sán máng, là một bệnh nhiễm ký sinh trùng được tìm thấy ở một số vùng tại châu Phi, Nam Mỹ, vùng Caribbean, Trung Đông và Đông Nam Á. Ký sinh trùng có thể gây tổn thương gan, phổi, ruột và bàng quang.

3. Các triệu chứng của giãn tĩnh mạch thực quản

Giãn tĩnh mạch thực quản thường không gây ra dấu hiệu và triệu chứng, trừ khi bị chảy máu. Các dấu hiệu và triệu chứng của chảy máu do giãn tĩnh mạch thực quản bao gồm:

  • Nôn ra máu.
  • Phân đen, hắc ín hoặc phân có máu.
  • Shock, trong trường hợp nghiêm trọng.

Nôn ra máu là triệu chứng của giãn tĩnh mạch thực quảnNôn ra máu là triệu chứng của giãn tĩnh mạch thực quản

Lấy hẹn với bác sĩ nếu có bất cứ dấu hiệu hay triệu chứng lo lắng. Nếu đã được chẩn đoán mắc bệnh gan, hãy hỏi bác sĩ về nguy cơ giãn tĩnh mạch thực quản và làm thế nào có thể làm giảm nguy cơ bị các biến chứng. Hãy hỏi bác sĩ nên trải qua quy trình nội soi để kiểm tra giãn tĩnh mạch thực quản.

Nếu đã được chẩn đoán với giãn tĩnh mạch thực quản, bác sĩ có thể hướng dẫn phải thận trọng với những dấu hiệu chảy máu. Chảy máu do giãn tĩnh mạch thực quản là một trường hợp khẩn cấp. Gọi số dịch vụ khẩn cấp địa phương ngay lập tức nếu trải nghiệm nôn ra máu hay phân có máu.

4. Biến chứng và yếu tố nguy cơ giãn tĩnh mạch thực quản

4.1. Biến chứng

Các biến chứng nghiêm trọng nhất của giãn tĩnh mạch thực quản là chảy máu. Khi đã có chảy máu, nguy cơ khác tăng lên rất nhiều. Trong một số trường hợp, chảy máu có thể mất khối lượng máu nhiều gây ra sốc. Điều này có thể dẫn đến tử vong.

4.2. Yếu tố nguy cơ

Mặc dù nhiều người mắc bệnh gan phát triển giãn tĩnh mạch thực quản, hầu hết sẽ không bị chảy máu. Giãn tĩnh mạch thực quản có nhiều khả năng chảy máu nếu có:

  • Tăng áp tĩnh mạch cửa. Nguy cơ chảy máu tăng lên với số áp lực trong tĩnh mạch cửa.
  • Giãn tĩnh mạch lớn. Nhiều khả năng sẽ chảy máu.
  • Đánh dấu mầu đỏ trên tĩnh mạch. Khi xem qua nội soi, một số tĩnh mạch hiện dài, vệt màu đỏ hoặc những đốm màu đỏ. Những dấu hiệu cho thấy nguy cơ chảy máu.
  • Xơ gan nặng hoặc suy gan. Thông thường, các bệnh gan nghiêm trọng, các tĩnh mạch nhiều khả năng chảy máu.

Giãn tĩnh mạch thực quản có nhiều khả năng chảy máuGiãn tĩnh mạch thực quản có nhiều khả năng chảy máu

  • Tiếp tục uống rượu. Nếu bệnh gan có liên quan đến rượu, nguy cơ chảy máu tĩnh mạch lớn hơn nhiều nếu tiếp tục uống.

5. Kiểm tra và chẩn đoán

Nếu bị xơ gan hoặc một căn bệnh gan nghiêm trọng, bác sĩ có thể cần chẩn đoán giãn tĩnh mạch thực quản. Bao lâu sẽ cần trải qua xét nghiệm tầm soát phụ thuộc vào điều kiện. Các xét nghiệm được sử dụng để chẩn đoán giãn tĩnh mạch thực quản bao gồm:

  • Soi kiểm tra thực quản. Trong nội soi, bác sĩ đưa một ống nội soi qua miệng và vào thực quản. Nếu bất kỳ tĩnh mạch giãn nở được tìm thấy, phân loại theo kích thước của chúng và kiểm tra các vệt đỏ, thường chỉ ra nguy cơ chảy máu.

Nội soi thực quảnNội soi thực quản

  • Kiểm tra hình ảnh. Cả hai chụp cắt lớp vi tính (CT) và chụp cộng hưởng từ (MRI) có thể được sử dụng để chẩn đoán giãn tĩnh mạch thực quản. Các xét nghiệm này cũng cho phép bác sĩ kiểm tra gan và lưu thông trong tĩnh mạch cửa.

6. Điều trị giãn tĩnh mạch thực quản

Để điều trị bệnh giãn tĩnh mạch thực quản, phương pháp điều trị hạ áp trong tĩnh mạch cửa có thể làm giảm nguy cơ chảy máu do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản.

  • Cách thứ nhất là sử dụng dụng một loại thuốc huyết áp được gọi là thuốc chẹn thụ thể beta để giảm áp lực trong các tĩnh mạch cửa
  • Cách thứ hai được áp dụng với những bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch thực quản có nguy cơ cao bị chảy máu, bác sĩ có thể đề nghị thắt vòng thun. Thông qua phương pháp nội soi và bọc các búi thực quản bị giãn bằng thun cao su, phương pháp này sẽ thắt mạch máu lại để ngăn chảy máu nhưng thắt thun tĩnh mạch thực quản có một tỷ lệ nhỏ biến chứng như gây ra sẹo ở thực quản.

Có nhiều cách chữa trị giãn tĩnh mạch thực quảnCó nhiều cách chữa trị giãn tĩnh mạch thực quản

Với những bệnh nhân đang chảy máu thì phải ngăn chảy máu cấp càng sớm càng tốt để ngăn sốc và tử vong bằng các phương pháp sau:

  • Sử dụng vòng thun để thắt  với tĩnh mạch chảy máu.
  • Sử dụng các loại thuốc để làm chậm lưu lượng máu vào tĩnh mạch cửa như: octreotide thường được sử dụng cùng với nội soi để làm chậm dòng chảy của máu từ cơ quan nội tạng về tĩnh mạch cửa.
  • Phương pháp chuyển lưu lượng máu từ tĩnh mạch cửa là thao tác thông cửa chủ trong gan qua tĩnh mạch cảnh (TIPS) khi tất cả các phương pháp điều trị khác đã thất bại hoặc có thể xem đây là một biện pháp tạm thời nếu đang chờ được ghép gan.
  • Phương pháp bồi hoàn thể tích máu bằng việc truyền máu và các yếu tố đông máu để cầm máu.
  • Phương pháp ngăn ngừa nhiễm trùng bằng một loại kháng sinh.
  • Phương pháp ghép gan là phương án điều trị khả thi nếu bị bệnh gan nặng hoặc bị chảy máu do giãn tĩnh mạch thực quản tái phát. Phương pháp này thường thành công nhưng số lượng người đang chờ gan hiến thì quá nhiều so với số lượng gan hiện có.

7. Phòng ngừa bệnh giãn tĩnh mạch thực quản

Nếu đã được chẩn đoán mắc bệnh gan, có thể lo lắng về nguy cơ biến chứng nặng hơn. Hãy hỏi bác sĩ về các chiến lược để tránh biến chứng bệnh gan. Nó có thể giúp đỡ để thực hiện các bước để giữ gan càng khỏe mạnh càng tốt, chẳng hạn như:

  • Không uống rượu. Những người bị bệnh gan thường được khuyên bỏ uống rượu, vì rượu được xử lý bởi gan. Uống rượu có thể làm hại thêm gan đã bị tổn thương.

Nói không với rượu biaNói không với rượu bia

  • Ăn chế độ ăn uống khỏe mạnh. Chọn chế độ ăn uống thực vật đầy đủ các loại trái cây và rau quả. Chọn toàn bộ ngũ cốc và các nguồn protein nạc. Giảm lượng thức ăn béo và chiên.
  • Duy trì trọng lượng khỏe mạnh. Số lượng chất béo dư thừa của cơ thể có thể tổn thương gan. Giảm cân nếu bị béo phì hoặc thừa cân.
  • Cẩn thận khi dùng hóa chất. Theo các hướng dẫn về hóa chất gia dụng, chẳng hạn như nguồn cung cấp làm sạch và thuốc xịt côn trùng. Nếu làm việc xung quanh hóa chất, hãy làm theo tất cả các biện pháp phòng ngừa an toàn. Gan loại bỏ các độc tố khỏi cơ thể, để cho nó nghỉ ngơi bằng cách giới hạn số lượng độc tố thì phải xử lý.
  • Giảm nguy cơ viêm gan. Dùng chung kim tiêm và có quan hệ tình dục không an toàn có thể làm tăng nguy cơ viêm gan B và C. Bảo vệ bản thân bằng cách kiêng quan hệ tình dục hoặc sử dụng bao cao su nếu có quan hệ tình dục. Hỏi bác sĩ xem có nên chủng ngừa viêm gan B.

Xem thêm: Tìm hiểu về hạ huyết áp tư thế đứng

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close