Dinh dưỡng

Giá trị dinh dưỡng của các loại gạo và cách sử dụng phù hợp

Gạo là loại thực phẩm chứa giá trị dinh dưỡng thiết yếu, rất tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, mỗi loại gạo đều có các thành phần dinh dưỡng và những lợi ích về sức khỏe khác nhau. Vì vậy, tùy thuộc vào mục đích sử dụng và chế độ dinh dưỡng của từng người để đưa ra lựa chọn phù hợp.

1. Gạo và phân loại gạo

Gạo là nguồn sản phẩm thu được từ cây lúa, cũng là một trong những lương thực chính của gần một nửa dân số trên toàn thế giới.

Trong hạt gạo có chứa nhiều chất dinh dưỡng như chất đạm, chất xơ, tinh bột và các hợp chất có lợi cho sức khỏe. Từ xa xưa cho tới ngày nay, gạo đã trở thành “linh hồn” của nhiều nền ẩm thực khác nhau, điển hình là Việt Nam.

Gạo là nguồn sản phẩm thu được từ cây lúaGạo là nguồn sản phẩm thu được từ cây lúa

Gạo thường được phân loại dựa trên màu sắc, hình dáng và kích thước khác nhau, bao gồm 3 dạng chính:

  • Gạo hạt ngắn (short grain): là loại gạo có hình dạng hơi tròn, khi nấu lên có kết cấu mềm và dính nhất trong tất cả các loại gạo.
  • Gạo hạt trung bình (medium grain): là loại gạo có hạt tương đối ngắn, sau khi nấu có kết cấu mềm, tuy nhiên không kết dính bằng gạo hạt ngắn.
  • Gạo hạt dài (long grain): là loại gạo có hạt mỏng hơn, chiều dài gấp bốn lần chiều rộng và chứa ít tinh bột. Khi nấu lên thường có kết cấu bông và tơi.

2. Các loại gạo khác nhau

2.1. Gạo lứt

Gạo lứt là loại gạo chỉ xay bỏ lớp vỏ trấu ở bên ngoài và giữ nguyên phần cám- nơi chứa nhiều chất dinh dưỡng và các nguyên tố vi lượng.

Trong gạo lứt có chứa các thành phần dinh dưỡng thiết yếu, bao gồm tinh bột, chất xơ, chất đạm, vitamin B1vitamin B2vitamin B6vitamin B3 cùng các nguyên tố vi lượng quan trọng khác như canxi, selen, magie hoặc sắt.

Gạo lứt đỏGạo lứt đỏ là lựa chọn cho người ăn kiêng

Gạo lứt thường có 4 loại chính, bao gồm:

  • Gạo lứt tẻ: là lúa của gạo trắng được đem đi xay xát, chỉ loại bỏ lớp vỏ trấu và còn nguyên cám.
  • Gạo lứt nếp: thường được sử dụng để làm nguyên liệu cho món nếp cái hoa vàng- một đặc sản nổi tiếng, mang nhiều giá trị dinh dưỡng cho sức khỏe. Các loại gạo lứt nếp bao gồm gạo nếp ngỗng, gạo nếp than, nếp hương,…
  • Gạo lứt đen: đây là loại gạo đặc biệt hữu ích trong việc hỗ trợ điều trị các căn bệnh như ung thư hoặc tim mạch. Nó được coi là “siêu ngũ cốc” vì chứa nhiều chất dinh dưỡng thiết yếu như chất xơ, vitamin và các hợp chất thực vật, đặc biệt là chứa ít đường.
  • Gạo lứt đỏ: là lựa chọn phù hợp đối với những người đang thực hiện chế độ ăn kiêng, ăn chay, giảm cân hoặc làm đẹp. Sử dụng gạo lứt đỏ trong chế độ ăn uống hàng ngày không những cung cấp cho bạn đầy đủ giá trị dinh dưỡng cần thiết mà còn đem lại một vóc dáng thon gọn, khỏe đẹp.

2.2. Gạo trắng

Gạo trắng cũng thuộc các loại ngũ cốc nguyên hạt khác, như gạo đen, đỏ hoặc tím. Đây là loại gạo đã được xay bỏ cả lớp trấu, lớp cám và mầm, thường được đánh bóng lên nhằm làm hạt gạo trở nên trắng sáng hơn.

Chính quá trình xay xát và đánh bóng đã khiến một lượng đáng kể các chất dinh dưỡng có trong gạo trắng bị mất đi, những chất này bao gồm chất béo, muối khoáng, và các vitamin. Vì vậy gạo trắng thường ít dinh dưỡng hơn gạo lứt.

2.3. Gạo Arborio

Gạo Arborio được trồng tại thung lũng Po của Ý, được sử dụng để chế biến ra một món cơm nổi tiếng có tên là Risotto. Trong quá trình chế biến, nó giải phóng ra lượng tinh bột dồi dào có trong hạt gạo, tạo nên một kết cấu mịn. Ngoài Risotto, bạn cũng có thể sử dụng gạo Arborio để làm thành Paella, một món ăn phổ biến của Tây Ban Nha có mùi như nghệ tây.

2.4. Gạo thơm

Gạo thơm bao gồm gạo Basmati, gạo thơm hoa nhài hoặc những loại gạo có mùi thơm mạnh mẽ. Các loại gạo thơm thường có mùi như hạt rang hoặc bỏng ngô, hương thơm vô cùng tự nhiên và hấp dẫn. Chất 2-Acetyl-1-pyrroline có trong hạt gạo là yếu tố quyết định những mùi thơm đặc trưng này.

Hương vị và mùi của gạo thơm thường thay đổi từ năm này sang năm khác, giống như rượu vang.

2.5. Gạo đen

Gạo đenGạo đen khi nấu chín sẽ chuyển sang màu tím

Gạo đen hay còn được gọi là gạo “cấm”. Trở lại nhiều năm trước đây, loại gạo này chỉ được dành riêng cho hoàng đế Trung Quốc, và cấm không cho dân thường sử dụng chúng trong bữa ăn hàng ngày. Tuy nhiên, ngày nay chỉ cần vài cú đúp chuột tại các cửa hàng trên mạng hoặc đi nhanh ra các siêu thị, bạn cũng có thể thưởng thức loại gạo này như hoàng gia.

Gạo đen là một loại gạo hạt ngắn, chuyển sang màu tím khi được nấu chín. Màu sắc của gạo đến từ một chất chống oxy hóa, có tên là anthocyanin, là chất được tìm thấy trong quả mâm xôi đen hoặc quả việt quất.

2.6. Gạo nếp

Giống như tất cả các loại gạo khác, gạo nếp không chứa gluten. Ngay tên gọi của loại gạo này đã thể hiện được kết cấu của nó giống như keo dính. Kết cấu này giúp cho bạn dễ dàng tạo hình chúng giống như những viên cơm.

Gạo nếp không chứa glutenGạo nếp không chứa gluten

Gạo nếp còn có tên gọi khác là gạo ngọt và có chứa tinh bột amylopectin. Vị ngọt của loại gạo này đã làm cho nó trở nên phổ biến trong các món tráng miệng.

Gạo nếp thường xuất hiện phổ biến ở khu vực Châu Á, và đa dạng về màu sắc, ví dụ như nâu, đen, tím hoặc trắng.

2.7. Gạo đỏ Himalaya và Bhutan

Nếu bạn đã quá nhàm chán với các loại gạo nâu hoặc trắng, hãy “đổi gió” một chút sang một loại gạo tinh tế khác có tên là gạo đỏ Himalaya. Loại gạo này thường có hạt dài, là sự kết hợp của nhiều thứ hương vị khác nhau, mang lại mùi vị hấp dẫn, riêng biệt. Bạn có thể sử dụng gạo đỏ Himalaya để làm thành các món như cơm chiên hoặc salad.

Một loại gạo khác là gạo đỏ Bhutan, thường có hạt ngắn và kết cấu đẹp. Bạn có thể sử dụng chúng trong món Pilafs hoặc chế biến thành món ăn phụ.

2.8. Gạo hoang Bắc Mỹ

Gạo hoang Bắc Mỹ còn có tên gọi khác là gạo của người da đỏ (Indian Rice), có nguồn gốc từ Bắc Mỹ. Thoạt nhìn, loại gạo hoang dã này không phải là gạo mà là một loại cỏ mọc dọc theo đường thủy.

Wild rice có độ dai ở bên ngoài và mền ở bên trong, cùng với hương vị thuần khiết và hoang sơ, đặc biệt chứa nhiều protein và hàng loạt các chất chống oxy hóa.

3. Gạo lứt và gạo trắng: loại nào tốt hơn?

giá trị dinh dưỡng của gạo trắngMặc dù giá trị dinh dưỡng của gạo trắng không bằng gạo lứt nhưng gạo trắng cũng có lợi ích nhất định

Mặc dù gạo lứt có nhiều chất dinh dưỡng hơn so với gạo trắng, tuy nhiên, chúng ta cũng không thể phủ nhận những lợi ích mà gạo trắng mang lại cho sức khỏe. Gạo trắng đặc biệt quan trọng cho những đối tượng sau:

  • Người bị bệnh thận: sử dụng gạo trắng sẽ là lựa chọn phù hợp hơn so với gạo lứt.
  • Phụ nữ mang thai và cho con bú: gạo trắng cung cấp một lượng lớn khoáng chất folate giúp làm giảm các nguy cơ gây dị tật ở thai nhi, như sinh non, khuyết tật, nhẹ cân, hoặc thai chết lưu.
  • Người có các vấn đề về đường ruột: gạo trắng chứa ít chất xơ hơn gạo lứt, vì vậy nó là một nguồn thực phẩm lý tưởng dành cho những người bị tiêu chảy, viêm túi thừa hoặc hậu phẫu thuật yêu cầu một chế độ dinh dưỡng ít chất xơ.

Đối với gạo lứt, đây là một lựa chọn phù hợp dành cho những người đang thực hiện chế độ ăn kiêng giảm cân, hoặc những người tập thể hình.

Như vậy, tùy vào mục đích sử dụng mà bạn có thể cân nhắc lựa chọn gạo lứt hay gạo trắng. Nếu việc lựa chọn là khó khăn, một giải pháp đơn giản khác mà bạn có thể áp dụng, đó là kết hợp giữa hai loại gạo với nhau trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày để hấp thụ được các loại dưỡng chất có trong cả gạo lứt và gạo trắng.

Xem thêm: Sự thật về chất béo không bão hoà đa. Thực phẩm chứa chất béo lành mạnh

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close