Dinh dưỡng

Chế độ ăn giảm mỡ máu cho người rối loạn lipid máu

Điều chỉnh lối sống trong đó bao gồm thay đổi chế độ ăn cho người rối loạn lipid máu đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị hiệu quả tình trạng này. Chế độ ăn giảm mỡ máu là một trong những vấn đề cần quan tâm hàng đầu của những người có mỡ máu cao.

1. Rối loạn lipid máu là gì?

Lipid máu là một thành phần quan trọng trong cơ thể, giúp cơ thể phát triển bình thường, khỏe mạnh. Các loại lipid máu bao gồm: LDL, HDL và triglyceride. Rối loạn chuyển hóa lipid máu được định nghĩa khi có một hoặc nhiều rối loạn sau: tăng cholesterol toàn phần trong máu, tăng triglyceride máu, tăng LDL-cholesterol (cholesrol xấu) hoặc giảm HDL-cholesterol (cholesterol tốt).

mỡ máuRối loạn lipid máu nếu không điều trị kịp thời sẽ rất nguy hiểm

Nguyên nhân gây rối loạn mỡ máu thường là do chế độ ăn uống không hợp lý, hoặc do sử dụng một số loại thuốc có thành phần làm tăng nồng độ triglyceride trong máu (thuốc estrogen, thuốc trị HIV…). Ngoài ra, những người có tiền sử gia đình bị rối loạn mỡ máu, hay các bệnh về tim mạch thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Rối loạn mỡ máu, nếu không được điều trị kịp thời, mỡ máu đọng lại thành động mạch gây xơ vữa động mạch, thậm chí mắc các bệnh lý về tim mạch như suy tim, đột quỵ …..

Vì vậy, bên cạnh việc sử dụng thuốc nhằm cân bằng lượng mỡ máu trong cơ thể, người bệnh cần chú ý xây dựng chế độ ăn uống, dinh dưỡng hợp lý.

2. Một số chú ý về chế độ ăn giảm mỡ máu dành cho người bị bệnh mỡ máu

2.1. Ăn thực phẩm có hàm lượng cholesterol thấp

Rối loạn mỡ máu xảy ra chủ yếu là do hàm lượng cholesterol trong máu cao, vì vậy cần chú ý hạn chế các thực phẩm giàu cholesterol trong mỗi bữa ăn như não, bầu dục, gan…. động vật. Chú ý không ăn vượt quá 2 quả trứng/ngày, do lòng đỏ trứng giàu cholesterol.

2.2. Giảm thiểu hàm lượng thịt đỏ trong bữa ăn

thịt đỏGiảm tiêu thụ thịt đỏ

Thịt đỏ cũng là một trong các loại thực phẩm có hàm lượng cholesterol cao,vì vậy nên hạn chế lượng thịt đỏ có trong khẩu phần ăn của người mắc bệnh mỡ máu. Ngoài ra, nên tránh các loại thịt mỡ, thịt có gân, da động vật… Bệnh nhân mỡ máu có thể xem xét thay thế thịt đỏ bằng các loại thịt trắng như cá, gà….

2.3. Tăng cường chất xơ, vitamin trong bữa ăn

Chất xơ đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa rối loạn mỡ máu, có tác dụng loại bỏ một phần chất béo và cholesterol hấp thụ vào cơ thể. Khi bị rối loạn mỡ máu, người bệnh nên bổ sung nhiều chất xơ có trong rau, củ, các loại hoa quả….. Ngoài việc bổ sung chất xơ còn có thể tăng cường vitamin – một nhân tố cũng góp phần giảm thiểu hàm lượng cholesterol.

2.4. Giảm lượng chất béo (lipid) no, bổ sung axit béo chưa no có nhiều nối đôi

Tùy theo chỉ số cơ thể (BMI), hàm lượng chất béo trong cơ thể chỉ nên chiếm từ 15-20% tổng năng lượng nạp vào, trong đó: 1/3 là chất béo no, 1/3 là axit béo chưa no một nối đôi, còn lại là axit béo chưa no nhiều nối đôi.

Chất béo no không chỉ làm tăng hàm lượng cholesterol mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch. Vì vậy, cần hạn chế sử dụng các thực phẩm chứa chất béo no như mỡ, bơ, nước luộc thịt trong khẩu phần ăn của bệnh nhân mỡ máu.

dầu ô liuThay thế việc sử dụng mỡ bằng dầu ô liu

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, axit béo chưa no có nhiều nối đôi như Omega-3, Omega-6 không những có tác dụng làm giảm cholesterol mà còn giúp ngăn ngừa các bệnh về tim mạch, đồng thời giúp điều chỉnh huyết áp. Do đó, để cải thiện tình trạng rối loạn mỡ máu, người bệnh nên chú ý ăn cá từ 2-3 lần/ tuần; ngoài ra nên sử dụng dầu lạc, dầu olive thay cho mỡ, ăn các loại hạt có dầu như lạc, vừng, hạt dẻ, hạt bí ngô để cung cấp các axit béo không no nhiều nối đôi.

2.5. Hạn chế ăn tối muộn

Không nên ăn tối muộn vì đây là thời điểm năng lượng tiêu hao ít nhất trong ngày. Việc ăn tối quá muộn có thể khiến cho hàm lượng cholesterol nạp vào không kịp tiêu hóa, đọng lại tại thành động mạch. Tình trạng này nếu kéo dài dần dần có thể gây xơ vữa động mạch.Vì vậy, cần chú ý sắp xếp thời gian ăn tối sớm, đồng thời kết hợp tập thể dục điều độ để hàm lượng chất béo nạp vào cơ thể bị tiêu hao.

3. Bệnh nhân rối loạn lipid máu nên ăn gì?

Trên thực tế, có nhiều loại thực phẩm có tác dụng giảm lipid máu, đôi khi giúp bệnh nhân bị rối loạn lipid máu nhẹ không cần sử dụng thêm thuốc để điều trị bệnh. Sau đây là một số loại thực phẩm người bệnh nên dùng khi mỡ máu cao:

  • Ngũ cốc chế biến thô: bánh mì đen, gạo thô,…
  • Sữa không béo.
  • Thịt nạc hoặc thịt gia cầm không da.
  • Các loại hạt có dầu như hạt dẻ, lạc, vừng, bí ngô,… giúp cung cấp các axit béo Omega-3, Omega-6 cho cơ thể.
  • Cá béo, ăn tối thiểu 2 lần/tuần.
  • Dầu thực vật không bão hòa: dầu ô liu, dầu hướng dương, dầu đậu nành,…
  • Tỏi: có tác dụng làm tăng HDL-Cholesterol, có tác dụng giảm cholesterol, triglyceride, LDL-Cholesterol máu và dự phòng xơ vữa động mạch, ngăn chặn quá trình hình thành cục máu đông. Tuy nhiên, ăn tỏi quá nhiều có thể dẫn đến viêm mí mắt hoặc viêm kết mạc, tổn thương niêm mạc dạ dày, dẫn đến viêm loét dạ dày. Vì vậy, bệnh nhân rối loạn lipid máu có bệnh dạ dày và các chứng viêm ở mắt không nên dùng.
  • Hành tây: có tác dụng giảm cholesterol máu, cải thiện tình trạng xơ vữa động mạch giảm độ nhớt của máu tương tự như aspirin.

hành tâyHành tây có tác dụng giảm mỡ máu

  • Đậu tương: ăn 100g đậu tương mỗi ngày giúp giảm 20% cholesterol máu, đặc biệt là giảm nồng độ LDL-cholesterol. Đậu tương và các chế phẩm từ đậu tương như đậu phụ, sữa đậu nành,… đều rất tốt cho bệnh nhân rối loạn lipid máu.
  • Dưa leo: chứa rất nhiều chất xơ, cải thiện quá trình tiêu hóa, tăng đào thải và giảm hấp thu cholesterol.
  • Rong biển: chứa nhiều iod và magie, có tác dụng ngăn ngừa hình thành mảng lắng đọng cholesterol thành mạch. Ngoài ra, thành phần laminaria polysaccharide có trong rong biển có thể làm giảm cholesterol toàn phần và triglyceride.
  • Ớt: có hàm lượng vitamin C cao, cải thiện vi tuần hoàn của cơ thể, làm giảm lượng cholesterol máu.
  • Súp lơ: có hàm lượng chất xơ rất cao, giàu vitamin và khoáng chất, đặc biệt là flavonoid. Flavonoid là một chất làm sạch lòng mạch, có khả năng tiêu trừ cholesterol lắng đọng trên thành mạch, ngăn chặn ngưng tập tiểu cầu, giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
  • Mướp đắng: giàu vitamin B1, vitamin C và nhiều loại khoáng chất, giúp giảm mỡ máu và nâng cao sức đề kháng của cơ thể.
  • Mầm đậu xanh: chứa nhiều vitamin C, chất xơ,… có lợi trong việc loại trừ chất thải trong cơ thể, đặc biệt là các chất béo, từ đó làm giảm cholesterol máu, giảm sự lắng đọng cholesterol ở thành động mạch.
  • Cà rốt: giàu beta-carotene và các loại vitamin, chất xơ, khoáng chất, tốt cho người mắc bệnh mạch vành, giảm mỡ máu và hạ huyết áp.
  • Các loại nấm: nấm hương, linh chi, mộc nhĩ giúp giảm cholesterol và triglyceride máu.
  • Táo: chứa nhiều pectin, giúp giảm nồng độ cholesterol trong máu.
  • Kiwi: có hàm lượng cao chất arginine, giúp tăng cường lưu thông máu, hạn chế hình thành các cục máu đông, giảm nguy cơ mắc bệnh mỡ máu cao, bệnh mạch vành, xơ vữa động mạch, cao huyết áp, nhồi máu cơ tim,…

4. Bệnh nhân rối loạn mỡ máu nên kiêng ăn gì?

Khi chăm sóc bệnh nhân rối loạn lipid máu, nên hạn chế cho bệnh nhân ăn các loại thực phẩm sau:

  • Mỡ động vật, da, thịt động vật chưa lọc mỡ, gạch cua, gạch tôm.

chế độ ăn giảm mỡ máuGạch cua không phải là thực phẩm nên nằm trong chế độ ăn giảm mỡ máu

  • Sữa béo nguyên kem.
  • Lòng đỏ trứng, bơ, pho mát,…
  • Thịt gia cầm chưa bỏ da.
  • Các loại bánh làm từ lòng đỏ trứng và mỡ bão hòa.
  • Hạn chế đường, mật, chỉ nên tiêu thụ tối đa 10 – 20g/ngày.
  • Phủ tạng động vật như gan, thận, óc, lá lách,…
  • Đồ ăn chế biến sẵn nhiều chất béo như phô mai, xúc xích, thịt nguội,…
  • Dầu thực vật nhiều chất béo bão hòa như dầu cọ, dầu dừa, dầu hạnh nhân,…
  • Bơ thực vật.
  • Các loại đồ chiên rán sẵn, đồ ăn nhanh, bao gồm cả mì ăn liền,….

Ngoài ra, người bệnh rối loạn lipid máu còn cần bỏ thuốc lá, hạn chế uống rượu bia, tránh căng thẳng thần kinh và có chế độ tập luyện thể dục thể thao đều đặn,… Tập luyện tích cực sẽ giúp giảm cân, giảm huyết áp và giảm nguy cơ mắc bệnh mạch vành.

Trong trường hợp việc điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt không làm giảm lượng cholesterol máu, bệnh nhân cần sử dụng thuốc hạ cholesterol máu theo chỉ định của bác sĩ. Đặc biệt, mỗi người cần chú ý tới việc thăm khám sức khỏe định kỳ, kiểm tra mỡ máu nếu có nguy cơ cao mắc rối loạn lipid máu để phòng ngừa nguy cơ gặp phải những biến chứng khó lường.

Xem thêm: Chế độ dinh dưỡng cho người viêm loét dạ dày

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close