Sống khoẻ

Bệnh thoát vị đĩa đệm là gì? Nguyên nhân và điều trị như thế nào?

Đĩa đệm là phần nằm giữa các đốt sống, xung quanh là lớp vỏ, ở giữa là nhân nhầy. Đĩa đệm có tác dụng chịu áp lực do cột sống đè lên, tạo sự mềm dẻo cho cột sống.

1. Thoát vị đĩa đệm là gì?

Thoát vị đĩa đệm là tình trạng khối nhân nhầy (phần nhân nằm ở sâu trung tâm đĩa đệm) bị thoát ra bên ngoài vỏ bọc bao xơ của nó theo một hoặc nhiều vết nứt rách ở vòng sợi. Từ đó phần nhân này có thể gây chèn ép vào ống sống hay các rễ thần kinh sống.

Ở một số nơi, tình trạng vỡ đĩa đệm, trượt đĩa đệm cũng được gọi là thoát vị đĩa đệm.

Thoát vị đĩa đệm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến mất khả năng vận độngThoát vị đĩa đệm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến mất khả năng vận động

Về giải phẫu bệnh học có sự rách bao xơ bên ngoài đĩa đệm do chịu tác động xấu hoặc do thoái hóa đĩa đệm. Bệnh thoát vị đĩa đệm xảy ra khi một trong những đĩa đệm nằm giữa các đốt sống của cột sống bị thoát vị.

Tình trạng đĩa đệm bị thoát vị có thể xảy ra ở một hoặc nhiều đĩa đệm trong cột sống tại một thời điểm. Hai dạng điển hình nhất của bệnh là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng và thoát vị đĩa đệm cổ.

Rất nhiều người bị thoát vị đĩa đệm ở nước ta thường phát hiện bệnh quá muộn và điều trị không đúng cách có thể khiến bệnh ngày càng nặng hơn. Nếu nặng có thể dẫn đến mất khả năng vận động.

Xem thêm: Thoát vị đĩa đệm có nguy hiểm không?

2. Nguyên nhân của bệnh thoát vị đĩa đệm

Một số nguyên nhân thoát vị đĩa đệm chính mà một người có thể gặp phải như sau:

  • Do làm việc, vận động, lao động quá sức hoặc sai tư thế, dẫn đến đĩa đệm và cột sống bị tổn thương.
  • Do tuổi tác: là nguyên nhân mà đa số các bệnh nhân gặp phải. Khi quá trình lão hóa diễn ra, đĩa đệm và cột sống bị mất nước, thoái hóa xơ cứng và rất dễ dàng bị tổn thương.
  • Do chấn thương ở vùng lưng.
  • Các bệnh lý bẩm sinh như hoặc mắc phải ở vùng cột sống như gù vẹo, thoái hóa cột sống…
  • Yếu tố di truyền.

Thoát hoá cột sống là một trong những nguyên nhân dẫn đến thoát vị đĩa đệmThoát hoá cột sống là một trong những nguyên nhân dẫn đến thoát vị đĩa đệm

Ngoài ra, có một số yếu tố nguy cơ của bệnh thoát vị đĩa đệm như:

  • Cân nặng của cơ thể: cân nặng của cơ thể càng lớn, gánh nặng cho những đĩa đệm cột sống càng cao, đặc biệt là ở khu vực thắt lưng
  • Nghề nghiệp: các đối tượng lao động chân tay, mang vác nặng, sai tư thế đều có nguy cơ cao mắc thoát vị đĩa đệm.

3. Triệu chứng của bệnh thoát vị đĩa đệm

3.1. Những dấu hiệu đặc trưng của bệnh thoát vị đĩa đệm

  • Cơn đau ở thắt lưng tê lan dọc từ thắt lưng xuống mông, chân.
  • Xuất hiện những cơn đau vùng cổ, đau lan xuống gáy sang hai vai, cánh tay.
  • Đau rễ thần kinh, đau cột sống.
  • Những cơn đau xuất hiện nhiều lần, mỗi lần kéo dài 1-2 tuần.
  • Đau âm ỉ, đôi khi dữ dội, tăng mạnh khi hắt hơi, cúi người.
  • Cảm giác như kiến bò, kim châm, tê cóng ở đĩa đệm thoát vị.
  • Suy giảm khả năng vận động.

Những cơn đau sẽ xuất hiện nơi đĩa đệm bị thoát vị là biểu hiện đầu tiênNhững cơn đau sẽ xuất hiện nơi đĩa đệm bị thoát vị là biểu hiện đầu tiên

Triệu chứng thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

  • Cơn đau quanh vùng gáy, vai.
  • Tê đau, mất cảm giác ở bắp tay, cổ tay, bàn tay.
  • Giảm lực cơ tay.
  • Đau từ cổ lan lên đầu gây cảm giác choáng váng.
  • Tê, đau, nhức, tăng giảm tùy theo cử động cổ tay.
  • Vận động vùng cổ bị hạn chế: khó khăn khi xoay ngang cổ, cúi xuống, ngửa lên.

Triệu chứng thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

  • Đau thần kinh đùi bì, đau dây thần kinh tọa, đau thắt lưng.
  • Không cúi người được, khả năng ưỡn thắt lưng giảm, những cử động khác vùng cột sống lưng bị hạn chế.
  • Liệt ở bàn chân, mông trong một số trường hợp nặng.
  • Rối loạn cảm giác tê đau.
  • Đau ở vùng cột sống lưng chạy theo hình vòng cung lan ra trước ngực, khoang liên sườn.
  • Đau dây thần kinh liên sườn, đau nhiều khi đại tiện, ho, nằm nghiêng.

3.2. Biểu hiện thoát vị đĩa đệm theo từng giai đoạn

Tuỳ vào giai đoạn,cơ địa và nguyên nhân gây bệnh mà có những biểu hiện khác nhauTuỳ vào giai đoạn,cơ địa và nguyên nhân gây bệnh mà có những biểu hiện khác nhau

Giai đoạn đầu

  • Rối loạn cảm giác mức độ nhẹ.
  • Lực cơ tay, cơ chân giảm sút.
  • Khó vận động, thể hiện rõ khi bê vác một vật gì đó.
  • Giảm nhạy cảm.

Giai đoạn bệnh phát triển

  • Đau dữ dội khi nằm, đứng, ngồi quá lâu.
  • Rối loạn cương dương ở nam giới.
  • Đau giảm khi nghỉ ngơi, tăng khi vận động mạnh.
  • Cảm giác bỏng rát, tê nhức.
  • Đau lan xuống chân hoặc cánh tay, bắp chân, đùi, mông.

Giai đoạn bệnh nặng

  • Tê bì tay chân.
  • Rối loạn tiểu tiện, đại tiện khi nhân nhầy ép vào dây thần kinh.
  • Bắp tay, bắp chân bị teo.
  • Chán ăn, cơ thể mệt mỏi, sụt cân.

Tuy nhiên những triệu chứng thoát vị đĩa đệm ở từng người sẽ khác nhau và phụ thuộc vào cơ địa và nguyên nhân gây bệnh. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ thì bạn hãy nên đến cơ sở y tế uy tín để khám và chẩn đoán bệnh sớm.

4. Các biện pháp chẩn đoán bệnh thoát vị đĩa đệm

Trong quá trình thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ kiểm tra mức độ căng cứng của vùng lưng. Bác sĩ sẽ yêu cầu bệnh nhân nằm xuống và di chuyển chân theo nhiều tư thế khác nhau để xác định nguyên nhân đau. Bác sĩ cũng có thể thực hiện các test về thần kinh để kiểm tra mức độ thả lỏng, trương lực cơ, khả năng đi lại, khả năng cảm nhận kích thích.

Chụp MRI chẩn đoán thoát vị đĩa đệmChụp MRI chẩn đoán thoát vị đĩa đệm

Trong đa số các trường hợp, thăm khám lâm sàng kết hợp với khai thác tiền sử đủ để kết luận bệnh nếu nghi ngờ nguyên nhân khác hoặc để xác định rõ vùng nào bị tổn thương, bác sĩ có thể thực hiện thêm một số xét nghiệm:

  • Chẩn đoán hình ảnh: bao gồm chụp X quang, chụp CT, chụp MRI, chụp cản quang. Các phương pháp này đều cung cấp những hình ảnh có giá trị chẩn đoán khác nhau, phục vụ việc kết luận chính xác tình trạng của bệnh nhân
  • Test thần kinh: phương pháp đo điện cơ xác định mức độ lan truyền của xung thần kinh dọc theo các mô thần kinh. Phương pháp giúp xác định phần dây thần kinh bị tổn hại.

5. Các biện pháp điều trị bệnh thoát vị đĩa đệm

Điều trị thoát vị đĩa đệm bảo tồn, chủ yếu tránh những tư thế gây đau và giúp bệnh nhân tuân thủ kế hoạch luyện tập và dùng thuốc sẽ giúp bệnh nhân giảm triệu chứng trong thời gian ngắn. Các nhóm thuốc có thể được sử dụng là thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ, corticoid đường tiêm. Nếu các biện pháp trên không giải quyết được triệu chứng trong vài tuần, bác sĩ có thể cân nhắc vật lý trị liệu.

Sử dụng thuốc là phương án thường được bác sĩ chỉ định để điều trị thoát vị đĩa đệmSử dụng thuốc là phương án thường được bác sĩ chỉ định để điều trị thoát vị đĩa đệm

Một tỉ lệ nhỏ bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cần được phẫu thuật. Bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp phẫu thuật nếu điều trị bảo tồn không có tác dụng sau 6 tuần điều trị, đặc biệt khi bệnh nhân có những biểu hiện như yếu cơ, khó đứng, khó đi lại, mất kiểm soát cơ vòng.

5.1. Cách điều trị thoát vị đĩa đệm không dùng thuốc

Một số trường hợp bệnh nhân không đỡ sẽ được khuyến nghị áp dụng các bài tập vật lý trị liệu để cải thiện tình trạng và hạn chế tác động đến các bộ phận khác. Sau đây là một số phương pháp chữa trị không dùng thuốc thường được bác sĩ áp dụng với các bệnh nhân thoát vị đĩa đệm.

  • Tập Yoga: kèm theo thiền, tập thở cùng một số vận động thể chất khác sẽ giúp giảm đau lưng và cải thiện chức năng của cột sống khi bị thoát vị đĩa đệm.
  • Xoa bóp, Massage: đây là cách giảm đau rất hiệu quả cho các bệnh nhân, đặc biệt khi bị triệu chứng đau thắt lưng.
  • Châm cứu: giúp giảm đau cổ và đau lưng hiệu quả.
  • Kéo nắn xương khớp (chiropractic): áp dụng biện pháp này sẽ mang đến những tác dụng đáng kể trong việc giảm các cơn đau thắt lưng. Tuy nhiên ở một số trường hợp người bệnh thoát vị đĩa đệm cổ có thể bị biến chứng đột quỵ.
  • Kéo giãn cột sống: Trong vài tuần đầu, tình trạng xơ hóa chưa xảy ra với các bệnh nhân thoát vị thì áp dụng phương pháp này sẽ giúp vùng bị lồi ra ở đĩa đệm trở lại trạng thái bình thường. Việc sử dụng các dụng cụ để kéo giãn cột sống thường được thực hiện với các bệnh nhân thoát vị hoặc lồi đĩa đệm.

Sử dụng đai cố định cột sống hạn chế tác động của ngoại lực tới vùng cột sống bị thoát vịSử dụng đai cố định cột sống hạn chế tác động của ngoại lực tới vùng cột sống bị thoát vị

  • Mặc áo nẹp cột sống: giúp hạn chế tác động của ngoại lực tới vùng cột sống bị thoát vị, từ đó giảm nhanh các áp lực tác động tới đĩa đệm.
  • Trị liệu thần kinh cột sống: đây là phương pháp điều trị có nguồn gốc từ châu Âu giúp cải thiện các cơn đau, tăng chất lượng cuộc sống sau khi điều trị. Bác sĩ dùng tay tác động một lực vào đĩa đệm để nắn lại cấu trúc của nó trở lại trạng thái tự nhiên, cân bằng. Việc này sẽ giúp điều chỉnh sự sai lệch của đĩa đệm, tự động phục hồi một số bệnh liên quan ở cơ quan khác mà không cần thuốc.
  • Vật lý trị liệu phục hồi chức năng: biện pháp này giúp phục hồi các mô bị tổn thương bằng các thiết bị máy móc như máy chiếu sóng xung kích, chiếu laser, máy giảm áp, máy vận động trị liệu, máy kéo giãn áp cột sống.

5.2. Chữa bệnh thoát vị đĩa đệm bằng phẫu thuật

Những trường hợp sẽ được các bác sĩ chỉ định mổ đĩa đệm là:

  • Thoát vị di trú, bệnh gây ra tình trạng rách bao xơ.
  • Dây thần kinh cấp tính bị chèn ép.
  • Chữa trị theo nội khoa không phát huy hiệu quả sau khoảng 2 tháng điều trị.
  • Một số trường hợp cần mổ ngay để cấp cứu.
  • Thoát vị đĩa đệm gây đau đớn dữ dội đã áp dụng các loại thuốc nhưng không giảm.
  • Bị hội chứng đuôi ngựa, bệnh gây liệt: chèn ép vào rễ thần kinh gây giảm trương lực cơ. Liệt mềm hai chi dưới đột ngột kèm rối loạn cảm giác, rối loạn cơ tròn ở tầng sinh môn do khối thoát vị lớn lọt vào ống sống.

Một tỉ lệ nhỏ bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cần được phẫu thuậtMột tỉ lệ nhỏ bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cần được phẫu thuật

Các biện pháp phẫu thuật phổ biến:

  • Mổ thoát vị đĩa đệm nội soi: các bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật để loại bỏ nhân nhầy bị thoát vị ra khỏi cột sống.
  • Mổ qua ống banh hoặc mổ hở: biện pháp này có thể cần tới sự hỗ trợ của kính hiển vi. Phương pháp này giúp giải phóng các dây thần kinh bị chèn ép bằng cách loại bỏ nhân nhầy đã bị thoát vị.

Tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân mà sẽ lựa chọn phương pháp phẫu thuật cho phù hợp. Bởi vì mỗi biện pháp mổ sẽ có những ưu điểm và nhược điểm khác nhau. Đây là phương pháp chữa trị bệnh thoát vị đĩa đệm đem lại hiệu quả cao trong thời gian ngắn. Tuy nhiên nó cũng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm và chi phí điều trị còn tương đối cao nên bạn hãy cân nhắc kỹ trước khi quyết định mổ đĩa đệm.

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close