Dinh dưỡng

Chất sắt là gì? Công dụng là gì?

Sắt là thành phần không thể thiếu đối với sức khỏe chúng ta. Nếu cơ thể không được cung cấp đủ chất sắt sẽ dẫn đến những hệ lụy không tốt cho sức khỏe đặc biệt là tình trạng thiếu máu. Vậy bạn đã từng sử dụng chất sắt chưa?

1. Tổng quan về chất sắt là gì?

1.1. Chất sắt là gì?

Chất sắt là một trong những khoáng chất cần thiết đối với cơ thể chúng ta. Sắt chiếm tỉ lệ 0.004% được phân bố ở mỗi tế bào của cơ thể. Sắt có vai trò hỗ trợ cho quá trình tổng hợp hemoglobinmyoglobin.

hemoglobinChất sắt hỗ trợ tổng hợp hemoglobin

Trong đó, hemoglobin làm nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các tế bào và myoglobin đóng vai trò dự trữ oxy cho cơ thể. Bên cạnh đó, sắt còn đóng vai trò nhân tố tạo thành nhân tế bào và các enzim xúc tác quan trọng, thúc đẩy hệ miễn dịch. Ngoài ra còn giúp cho trẻ em phát triển một cách khỏe mạnh, làm giảm cơn đau bụng kinh, giảm sự mệt mỏi, giải phóng năng lượng,… Đặc biệt phụ nữ mang thai cần phải bổ sung thuốc sắt đầy đủ mỗi ngày.

1.2. Cơ thể hấp thụ sắt như thế nào?

Quá trình cơ thể hấp thụ chất sắt được bắt đầu ở dạ dày nhưng đa số diễn ra ở hành tá tràng và ít hơn ở đoạn đầu ruột non. Để cơ thể hấp thụ được, sắt từ dạng ferric Fe3+ sẽ thành dạng ferrous Fe2+.

Đối với trường hợp thiếu sắt, 1 lượng lớn sắt sẽ được hấp thụ qua diềm bàn chải, tới tế bào niêm mạc ruột, máu rồi đến tĩnh mạch cửa. Khi cơ thể thừa sắt thì ngược lại, lượng sắt hấp thụ sẽ giảm bớt.

2. Cơ thể sẽ như thế nào khi thiếu sắt?

Thiếu máu do thiếu chất sắt không phải là một bệnh lý cấp tính, tuy nhiên nó ảnh hưởng rất lớn đến tình trạng sức khỏe cũng như năng suất lao động của người bệnh, về lâu dài có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm đặc biệt là phụ nữ có thai. Do đó, cần nhận biết những dấu hiệu sớm để phát hiện và điều trị kịp thời.

Các triệu chứng xảy ra khi bị thiếu máu do thiếu sắt:

  • Mệt mỏi được coi là biểu hiện thường gặp, ngoài ra còn có các dấu hiệu như khó tập trung hay giảm năng suất làm việc.
  • Da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, lưỡi nhợt, nhẵn do mất hoặc mòn gai lưỡi, lông, tóc, móng khô dễ gãy.

móng khô dễ gãyDa xanh xao, móng khô dễ gãy

  • Chóng mặt, hoa mắt, nhức đầu là do thiếu máu oxy lên não không đủ làm các mạch máu sưng lên, gây áp lực dẫn đến đau đầu hoặc đau nửa đầu.
  • Đau ngực, khó thở: triệu chứng này trở nên nặng hơn khi gắng sức, hoạt động thể lực. Triệu chứng này có thể vì hàm lượng hemoglobin trong cơ thể ít hơn bình thường dẫn đến oxy vận chuyển đến các tế bào bị hạn chế.
  • Tim đập nhanh: là một triệu chứng do thiếu sắt gây ra, nếu không điều trị kịp thời có thể dẫn đến suy tim.

3. Tại sao cơ thể lại thiếu sắt

Có nhiều nguyên nhân gây ra thiếu sắt và được phân loại theo 3 nhóm như sau:

Không cung cấp đủ nhu cầu sắt

  • Do tăng nhu cầu sắt: Trẻ em tuổi dậy thì, phụ nữ thời kỳ kinh nguyệt, phụ nữ có thai, cho con bú…
  • Do cung cấp thiếu: Ăn không đủ, ăn kiêng, chế độ ăn không cân đối, chế độ ăn  uống của người nghiện rượu, người già…
  • Do cơ thể giảm hấp thu sắt: Viêm dạ dày, viêm ruột; cắt đoạn dạ dày, ruột; Do ăn một số thức ăn làm giảm hấp thu sắt như tanin, phytat trong chè, cà phê, nước uống có ga…

Mất sắt do mất máu mạn tính

  • Loét dạ dày tá tràng biến chứng chảy máu, ung thư đường tiêu hóa, nhiễm giun móc, polyp đường ruột…; viêm chảy máu đường tiết niệu; mất máu nhiều qua kinh nguyệt, sau phẫu thuật, sau chấn thương, U xơ tử cung…
  • Tan máu trong lòng mạch: Bệnh đái huyết sắc tố kịch phát ban đêm.

kinh nguyệtNguyên nhân có thể do mất máu quá nhiều qua kinh nguyệt

Rối loạn chuyển hóa sắt bẩm sinh (Hypotransferrinemia)

Xảy ra khi cơ thể không tổng hợp được transferrin vận chuyển sắt. Bệnh rất hiếm gặp,nó dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng cho gan, tim, xương khớp như suy tim, đau xương khớp, tiểu đường…

4. Vai trò của chất sắt đối với cơ thể

Chất sắt rất cần cho cơ thể trong việc tạo thành hemoglobin – 1 thành phần quan trọng của máu và nuôi dưỡng oxy cho cơ thể. Hơn nữa, chất sắt là thành phần dinh dưỡng không thể thiếu đối với phụ nữ có thai và trẻ em.

4.1. Đối với phụ nữ có thai

Phụ nữ trong thời gian có thai sẽ chứng kiến nhiều sự thay đổi về mặt tâm sinh lí thế nên chúng ta thường thấy rằng thiếu máu là tình trạng phổ biến ở phụ nữ mang thai.

Vì vậy, chế độ dinh dưỡng của bà bầu cần bổ sung chất sắt trong suốt quá trình mang thai giúp tái tạo máu hiệu quả hơn. Và trong thời gian này mẹ bầu cũng cần nạp thật nhiều dưỡng chất cho thai nhi hấp thụ thế nên khó để đảm bảo đủ hàm lượng khoáng chất cần thiết.

Thế nên mẹ bầu cần bổ sung sắt từ các thực phẩm chức năng cũng như uống thuốc sắt hằng ngày. Việc uống sắt giúp phòng tránh thiếu máu và tốt cho thai nhi. Tiếp đó, trong quá trình hình thành các cơ quan mà đặc biệt là não bộ rất cần được bổ sung đầy đủ những khoáng chất cần thiết trong đó có chất sắt.

Chất sắtChất sắt rất cần thiết cho phụ nữ mang thai

Vì vậy trong thời gian mang thai các mẹ nên uống thuốc sắt mỗi ngày giúp bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và con.

4.2. Đối với trẻ em

Không chỉ có thai nhi mà trẻ em cũng rất cần được cung cấp đầy đủ khoáng chất mỗi ngày. Uống sắt vừa giúp trẻ bổ sung chất sắt do thiếu máu vừa hỗ trợ việc hấp thu canxi cho hệ xương phát triển hoàn thiện.

Để con trẻ phát triển khỏe mạnh và sức khỏe toàn diện thì cha mẹ cần chú ý bổ sung chất sắt mỗi ngày cho trẻ.

Xem thêm: Thiếu sắt có thể mắc bệnh gì?

Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close